Een biefstuk en een salami belanden vaak in dezelfde ketel als het om vlees en kanker gaat. Wat hen deze keer scheidt is een analyse uitgevoerd op bijna twee miljoen mensen: voor vers rood vlees werd geen verband met maagkanker gevonden, terwijl voor verwerkt vlees een mogelijke toename van het risico naar voren komt, vooral onder degenen die roken.
Dit blijkt uit een onderzoek gepubliceerd opInternationaal tijdschrift voor epidemiologiewaarin gegevens uit twintig onderzoeken werden samengebracht die in de loop van de tijd zijn uitgevoerd. Een belangrijk onderscheid, vooral als je bedenkt hoe vaak steaks, hamburgers, ham en worstjes worden behandeld alsof het gelijkwaardige voedingsmiddelen zijn.
Vers rood vlees en maagkanker: de resultaten bij bijna 2 miljoen mensen
De onderzoekers, onder leiding van Yang Peng, analyseerden de eetgewoonten van 1.992.289 mensen en volgden hun gezondheidstoestand gedurende een gemiddelde periode van 8 tot 23 jaar, afhankelijk van het onderzoek. Tijdens deze periode werden 8.561 gevallen van maagadenocarcinoom, een belangrijke vorm van maagkanker, gediagnosticeerd.
Het onderzoeksteam vergeleek de consumptie van vers rood vlees, bewerkt vlees, gevogelte, vis, zeevruchten en eieren. Het meest interessante resultaat betreft onbewerkt vlees: er is geen verband gevonden met een verhoogd risico op maagkanker. Hetzelfde resultaat kwam naar voren voor pluimvee- en visproducten.
We hebben het over vlees dat geen behandelingen heeft ondergaan zoals kruiden, zouten of roken. Een verse biefstuk bijvoorbeeld of gehakt zonder verdere bewerking. Tot nu toe is er dus nog geen verband ontdekt. De situatie verandert wanneer verwerkt vlees op het toneel verschijnt.
Gezouten vlees en worst: het risico neemt met 15% toe, vooral onder rokers
Volgens de analyse hadden degenen die minstens 45 gram verwerkt vlees per dag consumeerden een 15% hoger relatief risico op maagkanker dan degenen die minder dan 3 gram aten. Een hoeveelheid die allesbehalve overdreven is: 45 gram komt overeen met een portie vleeswaren, zoals die meestal in een broodje terechtkomen.
Het algehele verband was zwak, met een statistische marge tot aan de afwezigheid van een toename van het risico. Bovendien duidt die 15% op een relatief verschil tussen de vergeleken groepen, en niet op de individuele kans op het ontwikkelen van kanker. Er is echter een detail dat de aandacht van wetenschappers heeft getrokken: de associatie met bewerkt vlees kwam naar voren onder mensen die rookten op het moment van de observatie, terwijl dit bij de andere groepen niet werd opgemerkt.
Roken is al een erkende risicofactor voor maagkanker. Onderzoekers veronderstellen dat het ook kan bijdragen aan de effecten van bepaalde chemische verbindingen, waaronder N-nitroso-stoffen, die kunnen ontstaan tijdens vleesverwerking en spijsverteringsprocessen. Een mogelijke verklaring moet nog worden onderzocht. De auteurs wijzen er zelfs op dat een deel van het waargenomen verband ook zou kunnen afhangen van verschillen in de hoeveelheid gerookte sigaretten, die moeilijk volledig te reconstrueren zijn.
Een ander verschil betreft de herkomst van de deelnemers: de associatie werd waargenomen in de Europese en Australische studies, terwijl deze niet naar voren kwam in de Aziatische studies. Kortom, niet alle resultaten volgen dezelfde richting. Het onderzoek blijft observationeel en stelt ons in staat verbanden te identificeren, zonder op zichzelf een oorzaak-gevolgrelatie aan te tonen.
Rood vlees en kanker: waarom maagkanker anders is dan darmkanker
Er moet een fundamenteel onderscheid worden gemaakt, want als we het over vlees en kanker hebben, hebben we de neiging verschillende ziekten op één hoop te gooien. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) heeft verwerkt vlees ingedeeld in groep 1, namelijk kankerverwekkend voor de mens.
De classificatie is voornamelijk gebaseerd op bewijsmateriaal met betrekking tot colorectale kanker, waarvoor het causale verband met de consumptie van vleeswaren voldoende aangetoond wordt geacht. Onbewerkt rood vlees wordt echter ingedeeld in groep 2A, die van waarschijnlijk kankerverwekkende stoffen. Voor maagkanker is het bewijsmateriaal minder definitief. En juist op deze vorm van kanker richt de nieuwe studie zich.
Volgens beoordelingen van het IARC wordt het dagelijks consumeren van 50 gram verwerkt vlees geassocieerd met een toename van ongeveer 18% van het relatieve risico op colorectale kanker. Het resultaat over maagtumoren voegt daarom informatie toe aan een onderzoekssector waar het bewijs nog minder solide is dan dat over de dikke darm.
Hoeveel rood vlees kunnen we eten?
Het onderscheid tussen vers en verwerkt vlees helpt ook bij de keuze van voedsel. Steaks, verse stukken rund-, kalfs- of varkensvlees en vleesgehakt zonder verdere bewerking behoren tot de categorie onbewerkt rood vlees.
Salami, ham, spek, knakworsten en andere producten die zijn onderworpen aan zouten, kruiden of roken, worden verwerkt in vleeswaren. Sommige kip- of kalkoenproducten kunnen ook tot deze categorie behoren: het veranderen van dieren alleen betekent niet dat het type verwerking verandert.
Rood vlees bevat belangrijke voedingsstoffen, waaronder eiwitten, ijzer, zink en vitamine B12. De geconsumeerde hoeveelheden blijven echter een element waarmee rekening moet worden gehouden. Het World Cancer Research Fund beveelt aan om rood vlees te beperken tot ongeveer 350-500 gram per week, berekend na het koken, en heel weinig bewerkt vlees te consumeren, en dit bij voorkeur te vermijden.
De nieuwe studie biedt daarom een extra element om de risico’s van verschillende voedingsmiddelen te onderscheiden, zonder de reeds geconsolideerde aanbevelingen voor de preventie van colorectale kanker te veranderen. Steaks en vleeswaren liggen slechts enkele centimeters uit elkaar op de slagerij. In de gegevens van bijna twee miljoen mensen verdient dat verschil in vakmanschap echter veel meer aandacht.
