Een etentje met vrienden, een ongelukkige grap en twee mensen die totaal verschillend reageren. De één verstijft, de ander lacht. Op weg naar huis komt het onvermijdelijke: “Waarom, heb je niet gehoord wat hij zei?”. “Ja, en dan?”. En misschien zijn het twee mensen die naar dezelfde muziek luisteren, van dezelfde films houden en over veel dingen hetzelfde denken. Toch lijken ze, terwijl ze aan dezelfde tafel zitten, aan twee verschillende avonden te hebben deelgenomen. Nieuw onderzoek heeft dit verschil onderzocht, waarbij werd geobserveerd dat het gevoel op dezelfde golflengte als je partner geassocieerd is met een grotere romantische bevrediging, ongeacht hoe vergelijkbaar je karakters worden gezien.
De studie, gepubliceerd in Tijdschrift voor sociale en persoonlijke relatieswerd gepresenteerd door Rachael M. Cavallaro, Tiffany George en Grace N. Rivera. De onderzoekers betrokken aanvankelijk 204 mensen in een romantische relatie. Hiervan namen er 162 ook deel aan de volgende fase, waarbij dagelijkse dagboeken werden samengesteld voor in totaal 850 records. Uit de reacties komt een interessante associatie naar voren: degenen die aangaven hun interne ervaringen vaker met hun partner te delen, voelden zich doorgaans ook beter begrepen en tevredener over de relatie.
Met dezelfde smaak en gevoel op dezelfde golflengte
Om het verschil te begrijpen moeten we onderscheid maken tussen twee concepten die in de sociale psychologie worden gebruikt, genaamd Me-sharing en I-sharing. Niet erg romantische namen om twee ervaringen te beschrijven die we waarschijnlijk allemaal wel eens hebben meegemaakt. De Ik-delen het gaat over de overeenkomsten die we herkennen tussen onszelf en een andere persoon. We kunnen vergelijkbare karakters hebben, bepaalde waarden delen of onszelf herkennen in dezelfde manieren waarop we op situaties reageren. In het onderzoek concentreerden de onderzoekers zich vooral op de waargenomen gelijkenis tussen persoonlijkheidskenmerken, iets specifiekers dan simpelweg het hebben van gemeenschappelijke interesses. DE’Ik-delen in plaats daarvan gaat het om het gevoel dat een andere persoon een subjectieve ervaring heeft die vergelijkbaar is met de onze.
Laten we denken aan een stel dat in de rij staat bij de supermarkt. Een klant begint boos te worden op de kassamedewerker vanwege iets onbenulligs. De twee wisselen een blik, houden dezelfde grimas vast en hebben, althans voor een ogenblik, het gevoel dezelfde ergernis te hebben ervaren. Geen van beiden hoeft commentaar te geven op de scène. Of misschien hebben ze een totaal tegenovergestelde smaak op filmgebied en worden ze allebei geraakt door dezelfde scène in een film. Het is dat specifieke gevoel van begrip dat ontstaat voordat je zelfs maar de woorden vindt om het te vertellen.
Dit fenomeen was al diepgaand onderzocht in een onderzoek uit 2006 onder leiding van psycholoog Elizabeth Pinel. Er is echter een belangrijk detail: niemand kan zeker weten of twee mensen precies dezelfde emotie hebben ervaren. Ik-delen gaat over de beleving van dit delen. We kunnen ons perfect op iemand afstemmen, zelfs als er in zijn hoofd iets anders gebeurt. Kortom, geloven dat we elkaar begrepen, garandeert niet dat het ook daadwerkelijk zo is gebeurd.
Degenen die zich begrepen voelen, melden een bevredigender relatie
De onderzoekers probeerden te begrijpen hoeveel dit gevoel ertoe deed in het dagelijks leven van de betrokken mensen. Na de eerste vragenlijst legden de deelnemers hun ervaringen vast in dagelijkse dagboeken, waardoor ze konden onderzoeken hoe de perceptie van de relatie van dag tot dag varieerde. De vragen hadden betrekking op verschillende aspecten: sentimentele tevredenheid, het gevoel van vervulling in de relatie, de perceptie dat de partner de meest authentieke kant kent en de frequentie van bedachtzame gebaren gericht aan de geliefde.
De resultaten lieten op al deze gebieden positieve associaties zien. Degenen die vaker ervaringen met het delen van ik rapporteerden, hadden de neiging om een meer bevredigende en vervullende relatie te beschrijven, zich meer bekend te voelen bij hun partner en meer zorgzaam gedrag tegenover hen te rapporteren. Deze associaties bleven aanwezig, zelfs wanneer de onderzoekers rekening hielden met Me-sharing, d.w.z. de waargenomen gelijkenis tussen de persoonlijkheden van de partners.
Laten we eens denken aan twee mensen die een bijzonder moeilijke dag doormaken. De één verliest zijn geduld, de ander reageert rustiger. Ze hebben verschillende karakters en zullen die waarschijnlijk blijven hebben. Maar als beiden hetzelfde ongemak herkennen bij wat er is gebeurd, kunnen ze het gevoel hebben iets belangrijks te hebben gedeeld.
Integendeel, twee zeer vergelijkbare mensen kunnen op zo verschillende manieren op dezelfde situatie reageren dat ze zich even als vreemden voelen. Misschien komt de één beschaamd thuis door een ruzie over het werk en reageert de ander, na het verhaal te hebben gehoord, met een geruststellend maar niet erg welkom “Kom op, er is niets gebeurd”. Goede bedoelingen mogen er natuurlijk allemaal zijn. Het gevoel begrepen te worden, iets minder.
Uit onderzoek blijkt dat het gevoel verbonden te zijn een dimensie toevoegt aan de waargenomen kwaliteit van de relatie, naast karakteraffiniteiten. Het bewijst echter niet dat ik-delen belangrijker is dan compatibiliteit. Het laat zien dat de associatie met sentimentele tevredenheid aanwezig blijft, zelfs als we dit laatste in ogenschouw nemen.
Je gekend voelen is iets anders dan daadwerkelijk gekend worden
De relatie tussen gedeelde ervaringen en het gevoel gekend te worden door de partner was al naar voren gekomen in een eerder onderzoek uit 2019, eveneens geschreven door Grace N. Rivera. De auteurs merkten op dat het waarnemen van gedeelde subjectieve ervaringen verband hield met romantische bevrediging en het gevoel dat de partner zijn ware zelf kent.
De nieuwe studie voegt een alledaagse dimensie toe aan deze observatie. Mensen kunnen zich op sommige momenten bijzonder verbonden voelen met hun partner en op andere momenten minder. Ook uw relatiebeoordeling kan van de ene op de andere dag veranderen. We moeten echter letten op wat er daadwerkelijk is gemeten. De onderzoekers verzamelden de percepties van de deelnemers via vragenlijsten en dagboeken, zonder na te gaan in hoeverre hun respectievelijke partners daadwerkelijk in staat waren de gedachten, emoties en persoonlijke kenmerken van de ander te herkennen.
Je gekend voelen garandeert dus niet dat je ook echt gekend wordt. We kunnen ervan overtuigd zijn dat iemand ons perfect begrijpt en ontdekken, misschien tijdens een gesprek, dat hij of zij alles op zijn eigen manier heeft geïnterpreteerd. Zorgzaam gedrag werd ook gedetecteerd via de reacties van de deelnemers, zonder deze rechtstreeks te observeren.
Dan is er nog de belangrijkste beperking: het onderzoek brengt verbanden in kaart, zonder een oorzaak-gevolg-relatie aan te tonen. Het kan het gevoel van het delen van ervaringen zijn dat de sentimentele bevrediging bevordert, of het kunnen mensen zijn die al tevreden zijn met hun relatie en deze momenten van harmonie gemakkelijker herkennen. Beide mogelijkheden kunnen ook naast elkaar bestaan.
De resultaten bieden dus geen nieuw recept voor het perfecte koppel en suggereren ook niet dat je op zoek moet gaan naar iemand met wie je het altijd eens kunt zijn. Het delen van een emotie betekent immers niet noodzakelijk dat je over alles dezelfde mening hebt. Uit het onderzoek blijkt iets beperkter: in de onderzochte relaties ging de beleving van het beleven van gedeelde subjectieve ervaringen gepaard met een grotere tevredenheid, zelfs als rekening werd gehouden met karakterovereenkomsten.
Het kennen van de smaak van uw partner is immers relatief eenvoudig. We kunnen uit ons hoofd leren wat hij graag eet, naar welke muziek hij luistert en welke films hij haat. Maar de wetenschap dat hij een hekel heeft aan romantische komedies heeft weinig nut als hij na een vreselijke dag thuiskomt en zich gewoon begrepen wil voelen. Misschien zonder voor de derde keer uit te leggen waarom het een vreselijke dag was.
