Er zijn mensen die een bos beschermen door de jacht op te geven, mensen die oude rijstvariëteiten terughalen om de klimaatcrisis aan te pakken en mensen die invasieve soorten bestrijden om ruimte voor biodiversiteit te herstellen. Het zijn ervaringen die uit verre gebieden komen, maar die allemaal hetzelfde vertellen: de bescherming van de natuur komt ook, en vooral, van de gemeenschappen die deze gebieden al generaties lang bewonen.
Het is een van de belangrijkste boodschappen die naar voren kwamen tijdens de eerste uren van COP17 over biodiversiteit, die tot 30 oktober in Jerevan gaande was.
Hier werd het geïntroduceerd Lokale biodiversiteitsvooruitzichten 3een nieuw internationaal rapport dat 56 casestudies samenbrengt over initiatieven van inheemse volkeren en lokale gemeenschappen om ecosystemen te beschermen. Een document dat laat zien hoe deze gemeenschappen concreet bijdragen aan de doelstellingen van de Kunming-Montreal Global Biodiversity Agreement, aangenomen in 2022, die tot doel heeft het verlies aan biodiversiteit tegen 2030 een halt toe te roepen en om te keren.
De inheemse volkeren die de natuur bewaken
Volgens de gegevens waarnaar in het rapport wordt verwezen, beheren of gebruiken inheemse volkeren en lokale gemeenschappen gebieden die 42% van de opkomende gebieden vertegenwoordigen, waaronder ten minste 36% van de gebieden die als fundamenteel worden beschouwd voor de mondiale biodiversiteit. Een enorm erfgoed, dat bossen, bergen, wetlands en landbouwgronden omvat.
Maar ondanks hun bijdragen blijven deze bevolkingsgroepen geconfronteerd worden met obstakels bij het verkrijgen van toegang tot financiering, het erkennen van territoriale rechten en het deelnemen aan besluiten over natuurbehoud.
Een belangrijke eerste stap werd gezet tijdens de COP16 in Cali, Colombia, in 2024, toen landen de oprichting goedkeurden van een permanent orgaan dat zich inzet voor inheemse volkeren en lokale gemeenschappen binnen het raamwerk van het VN-Verdrag inzake Biologische Diversiteit.
Nu is het in Jerevan de uitdaging om die erkenning om te zetten in concrete resultaten.
In India beschermen dorpen bossen en herstellen ze de biodiversiteit
Onder de ervaringen die in het rapport worden vermeld, zijn er vier projecten die in India zijn uitgevoerd.
In Nagaland, een bergachtig gebied in het noordoosten van het land, hebben talloze dorpen er vrijwillig voor gekozen om delen van hun bossen te beschermen, door gemeenschappelijke natuurgebieden te creëren waar jacht, houtkap en andere winningsactiviteiten beperkt zijn om het herstel van ecosystemen te bevorderen.
De Forum voor beschermde gebieden van Nagaland Communitygeboren in 2014, verbindt vandaag de dag meer dan 407 natuurgebieden en omvat een netwerk van gemeenschappen die zich inzetten voor de bescherming van bijna 170.000 hectare bos.
Bekijk dit bericht op Instagram
Een belangrijke transformatie, omdat in sommige dorpen mensen die ooit aan de jacht deden, nu deelnemen aan het toezicht op wilde dieren en de bescherming van leefgebieden. Een voorbeeld van natuurbehoud dat van onderaf komt, door gedeelde regels en collectieve verantwoordelijkheid, zonder de bescherming van de biodiversiteit te scheiden van het leven van de gemeenschappen.
Van oerrijst een reactie op klimaatverandering
Een andere ervaring komt uit de Sundarbans, het immense deltagebied tussen India en Bangladesh, dat steeds meer wordt blootgesteld aan de stijgende zeespiegel, het binnendringen van zout water in landbouwgronden en cyclonen. Hier werken lokale gemeenschappen en onderzoekers sinds 2021 samen om traditionele rijstvariëteiten te herstellen, die op natuurlijke wijze zijn aangepast aan moeilijke omgevingsomstandigheden.
Conservering van kiemplasma via traditionele methoden in Tipligheri, Indiase Sundarbans @Dr. Bhaskar Deb Bhattacharya.
Er werden 54 lokale variëteiten onderzocht, waarbij hun resistentie tegen klimaatstress, gewasstabiliteit en economisch gemak werd geëvalueerd, en 19 vertoonden bijzonder veelbelovende eigenschappen in omstandigheden met zoutgehalte.
Het resultaat laat zien hoe gewasdiversiteit en agrarische kennis die in de loop van de tijd zijn doorgegeven, belangrijke hulpmiddelen kunnen bieden voor aanpassing aan de klimaatverandering.
Dit betekent niet dat deze variëteiten de voedselcrisis op eigen kracht kunnen oplossen, maar ze vertegenwoordigen een kostbare hulpbron in gebieden waar verzilting het werk van boeren steeds meer in gevaar brengt.
De ecologen op blote voeten die bossen herstellen
In het Nilgiri-biosfeerreservaat, in het zuiden van India, wordt de bescherming van de biodiversiteit gerealiseerd door het werk van leden van de gemeenschappen Bettakuruma, Kattunayaka en Paniya.
Formaten zoals Ecologen op blote voetenletterlijk “ecologen op blote voeten“dragen deze lokale actoren bij aan de bestrijding van invasieve plantensoorten en het herstel van de oorspronkelijke vegetatie. Het doel is niet alleen het elimineren van invasieve planten, maar ook het opnieuw opbouwen van meer diverse ecosystemen die de fauna en flora van het gebied kunnen ondersteunen.
Een waardevolle aanpak die de vaardigheden van de lokale bevolking vergroot, door deze te combineren met ecologische beheerinstrumenten en activiteiten op het gebied van milieuherstel.
Wat het eerste mondiale rapport van de VN onthult
Het eerste mondiale rapport van de VN over de toestand van de biodiversiteit benadrukt een zorgwekkende kloof tussen overheidstoezeggingen en concrete acties.
Hoewel inheemse volkeren land bezitten dat van cruciaal belang is voor natuurbehoud, zet slechts één op de vier landen zich in voor de bescherming van hun landrechten en slechts één op de zeven voor de bescherming van milieuverdedigers. Er is ook een gebrek aan directe financiering, garanties op grondbezit en echte betrokkenheid van de gemeenschap bij beslissingen. Zelfs de doelstelling om tegen 2030 30 procent van het land en de zeeën te beschermen dreigt te worden gereduceerd tot een kwestie van aantallen, zonder de rol te erkennen van degenen die deze ecosystemen al generaties lang beschermen. Het is precies op deze kwesties dat de COP17 in Jerevan wordt opgeroepen om concrete antwoorden te vinden.
Volgens het VN-rapport verlopen de interventies van overheden nog niet met de nodige snelheid. Het probleem betreft vooral de implementatie van beleid, de beschikbare economische middelen en de instrumenten om resultaten te meten.
Wat betreft duurzame landbouw blijkt uit een analyse van de nationale biodiversiteitsplannen die in het brondocument worden aangehaald dat 97% verwijzingen naar agro-ecologie bevat, maar dat slechts 51% alle elementen samenbrengt die nodig zijn om deze verplichtingen om te zetten in verifieerbaar beleid, zoals doelstellingen, indicatoren, institutionele verantwoordelijkheden en financiering.
@UN
Een aanzienlijke kloof: het erkennen van het belang van ecosysteemvriendelijke landbouw staat nog niet gelijk aan het concreet ondersteunen ervan.
Het beschermen van de biodiversiteit betekent ook het beschermen van degenen die ervoor zorgen
Ondertussen is de boodschap die voortkomt uit de 56 ervaringen die worden verteld in Lokale biodiversiteitsvooruitzichten 3 het is duidelijk: natuurbehoud hangt niet alleen af van de vestiging van nieuwe beschermde gebieden, maar ook van de mensen die er wonen, van hun kennis en van de mogelijkheid om de gebieden verantwoord te blijven beheren.
Initiatieven van gemeenschappen in Nagaland, boeren in de Sundarbans en ecologen in de Nilgiris tonen aan dat de bescherming van de biodiversiteit hand in hand kan gaan met voedselzekerheid, klimaatadaptatie en het welzijn van de bevolking, maar zonder de erkenning van landrechten, adequate financiering en effectieve deelname aan beslissingen dreigen veel van deze ervaringen geïsoleerd te blijven.
Wat dit aspect betreft zal COP17 worden opgeroepen om de afstand tussen verklaringen en resultaten te meten: het is niet voldoende om te erkennen dat inheemse volkeren tot de belangrijkste hoeders van de biodiversiteit behoren. We moeten de omstandigheden scheppen zodat dit zo kan blijven.
Bronnen: Local Biodiversity Outlooks 3 / Convention on Biological Diversity – Global Review Report 2026
