Gigantische rode figuren, vergelijkbaar met kwallen met lange lichtgevende tentakels, verschenen aan de nachtelijke hemel van Corsica. Dit is geen optisch effect of een kunstmatig gecreëerd beeld, maar een echt atmosferisch fenomeen dat nogal moeilijk waar te nemen is: rode sprites, elektrische ontladingen die zich ver boven onweersbuien ontwikkelen.
Florian Riou fotografeerde ze in de nacht van 16 op 17 september 2026, die deze specifieke lichten vereeuwigde boven het dorp Montemaggiore, vlakbij Calvi, op Corsica. Het verrassende is dat de storm die de sprites veroorzaakte niet boven Corsica lag, maar nabij Barcelona, Spanje, op een afstand die naar schatting tussen de 500 en 700 kilometer lag.
Riou had de stormvoorspellingen aan de Spaanse kust bestudeerd en een observatiepunt geïdentificeerd van waaruit het mogelijk zou zijn om de stormen boven het Corsicaanse landschap te fotograferen. Terwijl de storm zich ontwikkelde, registreerde zijn camera een reeks rode flitsen, waaronder één bijzonder intense flits.
Het resultaat, gepubliceerd op de website van de fotograaf, toont een fenomeen dat voorkomt in de atmosfeer van de aarde, maar dat vanwege de zeer korte duur vrijwel altijd aan onze ogen ontsnapt.
Wat zijn rode sprites en waarom vormen ze zo hoog?
Rode sprites, ook wel rode sprites genoemd, behoren tot de dei-familie Voorbijgaande lichtgevende gebeurtenissen (TLE), d.w.z. voorbijgaande lichtverschijnselen. Dit zijn elektrische ontladingen die optreden boven grote stormsystemen, doorgaans tussen 50 en 90 kilometer boven zeeniveau.
Om te begrijpen hoe hoog ze zijn, moet je bedenken dat een normaal vliegtuig ongeveer 10-12 kilometer boven het aardoppervlak vliegt. Sprites worden daarom veel hogerop gevormd, in het gebied van de atmosfeer dat de mesosfeer wordt genoemd, niet ver van de conventionele grens van de ruimte, op ongeveer 100 kilometer boven zeeniveau.
Maar hoe kan bliksem ontladingen veroorzaken op zulke grote afstanden van de wolken? Zoals NASA uitlegt, begint het allemaal tijdens bijzonder intense stormen. Sommige blikseminslagen, vooral positieve, waarbij grote hoeveelheden elektrische lading naar de grond worden overgebracht, veranderen plotseling het elektrische veld boven de wolken.
Deze variatie kan zo intens worden dat er een elektrische ontlading ontstaat in de zeer ijle lucht van de hogere atmosfeer. Het resultaat is een flits die, in plaats van zich tussen de wolken en de grond te ontwikkelen als een meer bekende bliksem, tientallen kilometers boven de storm verschijnt.
Waarom zijn de sprites rood en zien ze eruit als kwallen?
Hun kleur is niet willekeurig. Terwijl de elektrische ontlading door de bovenste atmosfeer gaat, wordt energie overgedragen aan stikstofmoleculen in de lucht. Wanneer deze de geabsorbeerde energie vrijgeven, zenden ze licht uit, voornamelijk rood. Ook de vorm is bijzonder. Sommige sprites lijken op verticale kolommen, andere lijken op omgekeerde wortels, terwijl weer andere een heldere top hebben waaruit talloze filamenten zich vertakken, net als de tentakels van een kwal.
De afmetingen kunnen enorm zijn: deze constructies kunnen zich tientallen kilometers uitstrekken, ondanks dat ze extreem kort zijn. Een sprite kan slechts een paar milliseconden duren, een fractie van een seconde die veel korter is dan een oogwenk. Daarom is het moeilijk om het met het blote oog te zien en nog ingewikkelder om het te fotograferen. Ondanks hun spectaculaire uiterlijk zijn de sprites geen tekenen dat er iets afwijkends of gevaarlijks uit de ruimte komt. Het zijn natuurlijke elektrische manifestaties, gekoppeld aan de activiteit van aardse onweersbuien.
Hoe is het mogelijk om een storm op 600 kilometer afstand te fotograferen?
Afstand werkte in dit geval in het voordeel van de fotograaf. Stormwolken kunnen sprites verbergen voor degenen die naar de lucht direct onder de storm kijken. Vanaf een voldoende verre positie is het echter mogelijk om het deel van de atmosfeer te zien dat zich boven de wolken bevindt, waar de ontladingen worden geproduceerd.
Dit is precies wat er op Corsica gebeurde. Riou koos een panoramisch punt nabij Montemaggiore en richtte de camera op de verwachte onweersbuien aan de Spaanse kust. Door de grote hoogte van de sprites konden we ze ondanks de aanzienlijke afstand boven de horizon fotograferen.
Op de foto lijken de lichten dus boven de huizen van het dorp te verschijnen, maar in werkelijkheid bevonden ze zich honderden kilometers verderop, in de atmosfeer boven Spanje. Om een opname als deze te kunnen maken heb je een voldoende heldere hemel nodig, een onbelemmerd zicht op de verre storm en fotografische instrumenten die extreem snelle flitsen kunnen opnemen.
Zijn rode sprites zeldzaam? De wetenschap bestudeert ze al tientallen jaren
Sprites zijn niet noodzakelijk uitzonderlijke gebeurtenissen. Hun schijnbare zeldzaamheid hangt vooral af van de moeilijkheid om ze waar te nemen: ze duren heel kort, ze verschijnen op grote hoogte en blijven vaak verborgen door wolken. Al bijna een eeuw lang melden civiele en militaire piloten vreemde flitsen boven onweersbuien, maar overtuigend fotografisch bewijs ontbreekt.
Dat veranderde in juli 1989, toen onderzoekers van de Universiteit van Minnesota per ongeluk een sprite opnamen met een camera die was ontworpen om beelden te maken bij weinig licht. Sindsdien zijn wetenschappers begonnen deze verschijnselen systematisch te bestuderen, die ook zijn gefotografeerd door astronauten aan boord van het internationale ruimtestation.
NASA documenteerde een sprite die in april 2012 vanuit het Internationale Ruimtestation werd genomen en zich ontwikkelde tijdens een hevig onweer. Toch blijven er nog steeds verschillende vragen bestaan over de mechanismen die de vorming, frequentie en kenmerken van deze lozingen bepalen.
Juist om meer observaties te verzamelen is de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Spritacular gestart, een participatief wetenschappelijk project dat fotografen en enthousiastelingen ook de mogelijkheid biedt om bij te dragen aan onderzoek door hun beelden te delen. Foto’s zoals die van Florian Riou zijn bijzonder interessant omdat ze een elektrische activiteit zichtbaar maken die voortdurend boven ons hoofd plaatsvindt, maar die we normaal gesproken niet kunnen waarnemen. Die gigantische rode kwallen verschenen dus niet op mysterieuze wijze in de lucht: ze zijn de manifestatie, van enkele milliseconden, van een elektrische verbinding tussen onweersbuien en de hoogste lagen van onze atmosfeer.
Bekijk dit bericht op Instagram
