Ten westen van Ierland verliest een Atlantische depressie zo snel druk dat deze in de zogenaamde explosieve cyclogenese terechtkomt. Vandaag om 18.00 uur, 29 september 2026, voorspelt het Met Office een dieptepunt van ongeveer 964 hPa nabij Rockall. De effecten zijn veel minder abstract: harde wind, zware zee en regen tussen Ierland en Groot-Brittannië, voordat het systeem terugkeert naar IJsland.
IPMA, de Portugese meteorologische dienst, meldt vandaag ook een explosieve cyclogenese ten westen van Ierland. Het is het fenomeen dat in de krantenkoppen vaak ‘bomcycloon’ of bombogenese wordt genoemd: volgens het Met Office spreken we gewoonlijk van een explosieve ontwikkeling wanneer de centrale druk van een depressie op gematigde breedtegraden in 24 uur met ongeveer 24 hPa daalt. De naam is spectaculair, de meteorologische dynamiek is zeer nauwkeurig.
Ierland krijgt als eerste wind en regen
De verslechtering is al in de Ierse bulletins verschenen. Met Éireann heeft gele waarschuwingen afgegeven voor sterke windstoten in verschillende westelijke en zuidelijke provincies en zware regenval in Cork, Kerry en Waterford.
Mogelijke gevolgen zijn onder meer moeite met bewegen, vallende takken en bomen, plaatselijke overstromingen en problemen langs de kust, waar wind, golven en hoogwater zich kunnen opstapelen. De zee zal op haar beurt weinig doen om onopgemerkt te blijven: in de maritieme voorspellingen van Met Éireann komen windsnelheden tot kracht 8 voor en lokaal komt windkracht 9 voor, met aanzienlijke deining.
Het front zal in de loop van de middag en avond snel over Ierland trekken. Hier zou de overgang relatief snel moeten zijn; verder naar het noorden zal de depressie zich echter blijven verdiepen.
Grote golven en windstoten in Groot-Brittannië, vooral in het westen
Tussen dinsdagavond en woensdag zal het front ook Groot-Brittannië bereiken. Het Met Office voorspelt in veel gebieden ongeveer 10 millimeter regen, met ophopingen die lokaal de 40 millimeter kunnen overschrijden in de meest blootgestelde westelijke gebieden.
De wind kan boven de 50 mijl per uur komen, ongeveer 80 km/u, vooral aan de noordwestkust. Er worden ook grote golven verwacht langs de westelijke kustlijnen, net zoals de astronomische getijden hoog zijn.
Deze cijfers zijn al concreet genoeg zonder de noodzaak om 150 km/u boven de Britse daken te halen. Windstoten boven deze drempel verschijnen in de simulaties vooral in de buurt van het hart van de depressie, midden op de Atlantische Oceaan.
Het Britse maritieme bulletin zelf laat zien hoe breed de verspreiding van het systeem is: stormwaarschuwingen treffen een band die Rockall, Hebrides, Bailey, Fair Isle, Faroe en de zuidoostelijke IJslandse sector omvat.
En de 12 meter golven?
Weermodellen stuwen de deining op tot waarden in de orde van 10-12 meter in de Atlantische Oceaan ten westen van Ierland en Schotland, samen met windstoten boven de 150 km/u nabij de kern van de depressie.
Hier moeten we echter aantal en plaats bij elkaar houden. Dit zijn voornamelijk omstandigheden die offshore worden verwacht in de gebieden die het dichtst bij het centrum van de gyre liggen. De operationele bulletins voor de kusten spreken momenteel van zeer harde wind, stormen en grote golven, met waarden die lager zijn dan de maxima die op de modelkaarten verschijnen. Alleen op papier lijkt het verschil klein. Tussen 80 en 150 km/uur komt er praktisch een andere wind doorheen.
Daarna gaat het systeem terug richting IJsland
Tussen woensdag en donderdag zal de depressie zich noordwaarts voortzetten en het zullen vooral de zuidelijke en oostelijke regio’s van IJsland zijn die grote hoeveelheden vocht zullen ontvangen. Het IJslandse Meteorologisch Bureau voorspelt oostelijke en zuidoostelijke windsnelheden tussen de 10 en 18 meter per seconde en aanzienlijke tot zware regenval in het zuiden en zuidwesten. Het meest regenachtige deel van het systeem zal naar verwachting woensdag richting de zuidoost- en oostfjorden trekken; Donderdag kunnen zuidoostelijke windsnelheden 15-23 meter per seconde bereiken.
Richting IJsland zal het systeem ook een lange strook zeer vochtige lucht meeslepen, een configuratie die de kenmerken kan aannemen van wat in de meteorologie een atmosferische rivier wordt genoemd.
Sommige simulaties schatten lokale accumulaties in de orde van 250-300 millimeter in de zuidelijke IJslandse bergen. De nationale weerdienst spreekt momenteel echter van “aanzienlijke” of “sterke” neerslag zonder die hoeveelheden te bevestigen. De 250-300 millimeter blijven dus een projectie van de modellen, en niet een opeenstapeling die al op de IJslandse regenmeters staat geschreven.
De depressie zal echter zeer diep zijn en een groot deel van de Noord-Atlantische Oceaan gedurende enkele dagen bestrijken. Ierland, het Verenigd Koninkrijk en vervolgens IJsland zullen de meest directe gevolgen ondervinden. De windsnelheden van 150 km/u en golven van 12 meter behoren voorlopig tot de meest blootgestelde oceaangebieden en de meest intense projecties.
