Een hongeraanval na een slechte dag wordt vaak snel van de hand gewezen: stress, zenuwen, vermoeidheid, menstruatie, weinig slaap, weinig geduld in het lichaam. We verwijten onszelf, we beloven meer controle, en dan begint het leven weer hetzelfde. Een nieuwe studie gepubliceerd in JAMA-netwerk geopend nodigt ons ook uit om naar een ander stukje van de scène te kijken: de mogelijke relatie tussen de gecombineerde anticonceptiepil en emotionele honger, dat wil zeggen de drang om te eten als reactie op negatieve emoties, in plaats van een fysieke behoefte aan voedsel.
De studie volgde 422 vrouwen tussen 15 en 30 jaar oud, allemaal al gebruikers van monofasische gecombineerde orale anticonceptiva, waarbij elke actieve tablet een stabiele dosis synthetisch oestrogeen en progestageen bevat. De onderzoekers verzamelden dagelijkse gegevens gedurende 49 dagen, dus voor ongeveer twee pilcycli, waarbij ze vergeleken wat er gebeurde tijdens de dagen met actieve tabletten en tijdens dagen met inactieve tabletten, dus zonder hormonen. Er moet voorzichtig met het resultaat worden omgegaan: er ontstond een verband met hogere niveaus van emotioneel eten op de dagen dat pillen actief waren, waarbij zelfs rekening werd gehouden met een negatieve stemming.
De gegevens moeten zorgvuldig worden gelezen
Het sleutelwoord hier is voorzichtigheid. De studie betreft de gecombineerde anticonceptiepil, dus een specifieke categorie orale anticonceptiva, en onderzoekt gedrag dat verband houdt met eetbuien, ongecontroleerd eten, zonder elke episode van nerveuze honger om te zetten in een diagnose. In wetenschappelijk werk wordt eetbuien beschreven als het consumeren van een grote hoeveelheid voedsel in korte tijd, gepaard gaand met het gevoel de controle te verliezen. De in het onderzoek waargenomen emotionele honger is een indicator die verband houdt met dit gebied, vooral wanneer voedsel een terugkerende reactie wordt op verdriet, angst, frustratie of een gevoel van leegte.
De deelnemers vulden avondenquêtes in, terwijl de onderzoeksgroep tijdens de observatieperiode ook wekelijkse controles en twee bijeenkomsten uitvoerde. Hierdoor konden we dezelfde persoon op verschillende tijdstippen vergelijken, in plaats van simpelweg vrouwen die de pil gebruiken te vergelijken met vrouwen die voor andere methoden kiezen. In de twee geanalyseerde cycli kwam een verhoogde emotionele honger op dagen met actieve pillen voor, zowel in de volledige steekproef als in de subgroep van 51 vrouwen met huidige of vroegere episoden van klinisch significante eetbuien. De zorgen over het gewicht lieten echter een andere trend zien: het signaal leek vooral betrekking te hebben op de impuls om te eten, en niet zozeer op het lichaamsbeeld.
Hormonen spelen een rol
Het biologische vermoeden komt voort uit een onderzoekslijn die al enige tijd openstaat naar natuurlijke ovariumhormonen. Na de eisprong stijgen oestrogeen en progesteron samen en bij sommige mensen kan deze fase gepaard gaan met meer eetlust, verlangen naar zeer smakelijk voedsel en een grotere kwetsbaarheid voor emotioneel eten. Gecombineerde anticonceptiva creëren op een andere, farmacologische manier een hormonale omgeving waarin synthetische versies van oestrogeen en progestageen aanwezig zijn. Voor de auteurs van de studie zou dit kunnen helpen verklaren waarom sommige vrouwen gevoeliger zijn dan andere als het gaat om eetlust, beloning en voedselregulatie.
Deze passage moet uit de buurt van slogans worden gehouden. De pil blijft voor veel vrouwen een veilige en nuttige methode, en dezelfde verklaring van de Michigan State University onderstreept dat het risico vooral mensen met andere kwetsbaarheidsfactoren lijkt te treffen. De meest verstandige lezing betreft daarom gepersonaliseerde geneeskunde: vraag tijdens het voorschrijven om iets meer, luister naar eventuele veranderingen in de relatie met voedsel, evalueer de persoonlijke geschiedenis van eetbuien of emotionele honger, zonder alles in de bak van generieke angsten over hormonen te gooien.
De beperking van de studie
Het onderzoek kent ook een aantal beperkingen. De onderzoekers bestudeerden alleen monofasische combinatiepillen, dus lieten ze bifasische pillen, trifasische pillen, methoden met alleen progestageen, spiraaltjes, implantaten en andere hormonale anticonceptiva achterwege. Hormoonniveaus in bloed of speeksel werden niet gemeten. Bovendien bestond de steekproef voor een grote meerderheid uit zeer jonge, blanke vrouwen, met een gemiddelde leeftijd van ongeveer 22 jaar. Voorzichtigheid is daarom geboden voordat het resultaat wordt uitgebreid naar alle vrouwen en alle vormen van anticonceptie.
Sommige externe evaluaties nodigen ons ook uit om met de voeten op de grond te blijven. Een reactie verzameld door Wetenschappelijk Mediacentrum wijst onder meer op het ontbreken van een periode tussen actieve en inactieve pillen, het feit dat de deelnemers wisten in welke fase ze zich bevonden en de waarschijnlijk kleine klinische omvang van het waargenomen effect. Simpel gezegd: het resultaat verdient aandacht, maar staat geen drastische conclusies of doe-het-zelf-keuzes toe.
Het dagboek als spion
Binnen de studie is er ook een heel praktisch feit. Naarmate de weken verstreken, nam de emotionele honger van de deelnemers af, zelfs op dagen dat de pil actief was. De auteurs veronderstellen dat het dagelijks invullen van de vragenlijsten werkte als een vorm van zelfcontrole: het opmerken van gedrag, het opschrijven ervan, het een naam geven, kan sommige mensen helpen hun patronen beter te herkennen en in te grijpen voordat het een automatisme wordt.
Dit betekent niet dat van elke maaltijd een politierapport moet worden gemaakt. Het betekent dat je een eenvoudig hulpmiddel hebt als er iets verandert: het bijhouden van honger, humeur, pildagen, eventuele eetbuien, verlangen naar specifiek voedsel, slaap en stress gedurende een paar weken. Zo’n dagboek kan nuttig materiaal zijn om mee te nemen naar de arts, gynaecoloog of specialist in eetstoornissen, vooral als zich terugkerende episoden van controleverlies voordoen. De oplossing komt daar vandaan: minder schuldgevoel, meer concrete data over je lichaam.
Anticonceptiepillen mogen niet op eigen kracht worden stopgezet op basis van een observationeel onderzoek. Een variatie op de anticonceptiemethode vereist altijd een medische vergelijking, omdat klinische geschiedenis, trombotisch risico, cyclus, migraine, endometriose, acne, menstruatiepijn, anticonceptiewens en psychisch welzijn een rol spelen. Dit onderzoek voegt een stukje toe aan het gesprek, vooral voor degenen die al een moeilijke relatie met eten hebben gehad. Een klein stukje, maar concreet genoeg om een plek in de kliniek te verdienen.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
