PFAS staan al lange tijd onder toezicht van de wetenschappelijke gemeenschap vanwege hun mogelijke gezondheidseffecten. Nu heeft Italiaans onderzoek hun mogelijke impact op de schildklierfunctie en het transport van schildklierhormonen in cellen onderzocht, een bijzonder belangrijk mechanisme ook voor de hersenen.
Het werk, gepubliceerd in het tijdschrift Milieuvervuilingwerd uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Pisa, het Pisan Universitair Ziekenhuis en de Universiteit van Pavia als onderdeel van een PRIN 2022-project gewijd aan de effecten van hormoonontregelaars op de schildklier en op de werking van schildklierhormonen in de hersenen.
Om deze mogelijke effecten beter te begrijpen, bestudeerde het team twee PFAS’s, PFOA en PFHxA, met behulp van twee verschillende celtypen. Het eerste experiment was om na te gaan of ze het vermogen van de cellen om jodium te absorberen verstoorden, wat essentieel is voor de schildklier om hormonen te produceren. En inderdaad, in aanwezigheid van beide PFAS namen de cellen minder jodium op.
Het tweede experiment betrof T3, een van de belangrijkste hormonen die door de schildklier worden geproduceerd. Om zijn functie uit te voeren, moet T3 cellen binnendringen en een van de ‘transporters’ die hem hierbij helpen is MCT8. De onderzoekers merkten dat deze stap ook werd gehinderd door PFAS, omdat de cellen minder T3 absorbeerden.
Bij beide in vitro tests werden cellen blootgesteld aan toenemende concentraties PFOA en PFHxA, en de onderzoekers constateerden ook dat de stoffen geen celdood veroorzaakten. Ook bleek dat, vooral in het geval van PFHxA, het effect niet alleen maar toenam naarmate de dosis toenam: bij bepaalde concentraties kon de respons veranderen, een gedrag dat bekend is uit onderzoeken naar stoffen die het endocriene systeem verstoren.
In essentie identificeerden de experimenten twee mogelijke interferentiepunten: de onderzochte PFAS kunnen de opname van jodium, noodzakelijk voor de productie van schildklierhormonen, belemmeren en afzonderlijk kunnen ze de opname van T3 in de cellen bemoeilijken.
Waarom dit onderzoek belangrijk is
De schildklier produceert hormonen die van fundamenteel belang zijn voor talrijke functies van het lichaam en tijdens de ontwikkeling spelen schildklierhormonen ook een cruciale rol bij de rijping van het zenuwstelsel. Het tweede resultaat van het onderzoek, dat betrekking heeft op het transport van T3 door MCT8, is daarom ook in deze context bijzonder interessant. In feite onderstrepen de onderzoekers de mogelijke relevantie van deze mechanismen om de effecten van PFAS beter te begrijpen, inclusief de eventuele gevolgen in de meest delicate fasen van ontwikkeling.
In het persbericht van het Universitair Ziekenhuis van Pisan lezen we:
De studie, getiteld “A double endocrine-disrupting effect of PFAS on intra- and extra-thyroid targets: inhibitie van jodide opname en interferentie met MCT8-gemedieerd T3-transport in vitro”, uitgevoerd via in vitro cellulaire modellen onder coördinatie van Massimo Tonacchera, universitair hoofddocent Endocrinologie aan de Universiteit van Pisa (Departement Klinische en Experimentele Geneeskunde), werkzaam in de Endocrinologie 1 operationele eenheid van de Aoup, als onderdeel van het project PRIN 2022 “De impact van endocriene dysruptoren op het metabolisme van schildkliercellen, ontstekingen, kanker en de werking van schildklierhormoon in de hersenen gemedieerd door MCT8”, toonde aan hoe deze verontreinigingen zowel de opname van jodide door de schildklier als de toegang van schildklierhormoon in de neuronen en gliacellen van de hersenen verstoren.
Wetenschappers wijzen er ook op dat:
Er zijn ook mogelijke correlaties naar voren gekomen met de onvolgroeide ontwikkeling van de hersenen van de foetus tijdens de zwangerschap of met mogelijke neuropsychologische veranderingen tijdens de ontwikkelingsleeftijd bij pasgeborenen die aan deze verontreinigingen zijn blootgesteld, zelfs bij lage concentraties.
Uiteraard zullen verdere studies nodig zijn om deze resultaten te bevestigen en te begrijpen of de mechanismen die in het laboratorium worden waargenomen ook relevante effecten kunnen hebben in het menselijk organisme.
Wat zijn PFAS
PFAS, een acroniem voor per- en polyfluoralkylstoffen, is een grote familie van chemische verbindingen die worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en hittebestendige eigenschappen. Ze zijn aanwezig of worden gebruikt in veel industriële producten en processen en zijn een groot probleem voor de milieuvervuiling geworden, omdat veel van deze verbindingen uiterst persistent zijn.
De verspreiding ervan in het milieu is bijzonder problematisch omdat ze het water, de bodem en de voedselketen kunnen verontreinigen. Voor sommige stoffen is ook het vermogen om zich in het lichaam op te hopen gedocumenteerd. Juist vanwege hun persistentie en mogelijke effecten op de gezondheid bestudeert de wetenschappelijke gemeenschap steeds zorgvuldiger de manier waarop ze kunnen interfereren met verschillende biologische systemen, waaronder het endocriene systeem.
Deze studie opent daarom een nieuw onderzoekspad naar de effecten van PFAS op het delicate evenwicht van schildklierhormonen. Een beter begrip van deze mechanismen zal van belang zijn om vast te stellen of de in het laboratorium waargenomen interferenties ook een rol kunnen spelen in het organisme en om de impact van blootstelling aan deze persistente stoffen beter te kunnen beoordelen.
Bronnen: Azienda Ospedalierp Universitaria Pisana / Milieuvervuiling
