Om een waterstofauto tot 653.909 kilometer per uur te laten rijden, stopte JCB twee motoren, afgeleid van die van zijn bouwmachines, in een bijna tien meter lange pijl. Vervolgens laadde hij 250 kilo ijs om de temperaturen onder controle te houden en vertrouwde hij het stuur toe aan Andy Green, die goed bekend is met snelheidsrecords.
Op de Bonneville Salt Flats in Utah vestigde de JCB Hydromax daarmee een nieuw voorlopig FIA-wereldrecord voor een voertuig met een waterstofmotor. Voorlopig is een belangrijk woord: de prestatie is geverifieerd door de International Automobile Federation, maar moet nog worden bekrachtigd door de FIA Land Speed Records Commission.
©FIA
Het officiële cijfer wijkt iets af van de 653.908 km/u die in het eerste nieuws circuleerde: de FIA geeft 406.320 mijl per uur aan, wat overeenkomt met 653.909 km/u. De eerdere door de Federatie erkende referentie voor een waterstofverbrandingsmotor behoorde toe aan de BMW H2R uit 2004: 185,5 mijl per uur, ongeveer 298,5 km/u. Meer dan overtroffen, het blijft ver achter.
Het record werd geboren uit twee races in tegengestelde richtingen
Bij Bonneville is een sprintje op het rechte stuk niet genoeg. De FIA-regels vereisen twee passages over de vliegende mijl, gemaakt in tegengestelde richtingen, en het resultaat wordt berekend op basis van hun gemiddelde. De Hydromax registreerde 400,623 mph bij de eerste doorgang, ongeveer 644,7 km/u, en 412,135 bij de tweede, ongeveer 663,3 km/u. Eindgemiddelde: 406,320 mph. Volgens JCB werden de twee runs binnen de door de regels vereiste tijd voltooid.
Toezicht houden op de prestatie waren FIA-functionarissen samen met het Automobile Competition Committee voor de Verenigde Staten en Bonneville-specialisten. Technische controles, veiligheidsinspecties en timing zijn daarom de officiële procedure geworden, met onafhankelijke registratie van de prestaties.
Het resultaat komt een paar dagen na nog een snelle passage van het zout. Tijdens de Bonneville Speed Week had dezelfde auto al een gemiddelde van 368,347 mijl per uur gehaald, ongeveer 592,8 km/u, waarmee het SCTA-record voor zijn klasse werd behaald. Het was nog het opwarmen: voor de FIA-poging werden de motoren op vol vermogen gebracht.
Twee motoren van 800 pk en een berg ijs
De Hydromax meet ongeveer 9,75 meter en maakt gebruik van twee 4,8 liter viercilinder waterstofverbrandingsmotoren, één voor en één achter de piloot. Ze werden allemaal opgevoerd tot ongeveer 800 pk, voor een gecombineerd vermogen van 1.600 pk. De mechanische basis komt van JCB-motoren die bedoeld zijn voor bouwmachines, inclusief de aandrijfas, hoewel de op de auto geïnstalleerde eenheden ingrijpend zijn aangepast om een recordpoging te weerstaan. De technische kenmerken van de Hydromax zijn door JCB zelf gepubliceerd.
Het vermogen gaat naar alle vier de wielen via twee sequentiële transmissies met zes versnellingen. Ook de koeling kent weinig van het gebruikelijke: geen grote open luchtinlaten in de carrosserie, wat de aerodynamische weerstand zou hebben vergroot. De Hydromax heeft volle tanks met ijs aan boord en gebruikt per reis ongeveer 250 kilogram ijs. Alleen al de zuigers hebben één liter koelolie per seconde nodig. De turbocompressoren draaien ondertussen meer dan 150.000 keer per minuut.
Zout zorgt ook voor problemen. Onder de neus zijn kanalen gecreëerd die het zijdelings uitstoten, omdat het kanaal dat door de wielen omhoog wordt gebracht de weerstand onder de auto kan vergroten. Het chassis is lichter dan dat van de Dieselmax waarmee JCB in 2006 het dieselrecord vestigde en volgens het bedrijf biedt de gehele carrosserie ongeveer 10% minder luchtweerstand.
Het record meet snelheid, duurzaamheid vereist andere accounts
JCB presenteert de onderneming ook als een demonstratie van het milieupotentieel van zijn motoren en spreekt van een “nul-emissie”-bedrijf. De formulering verdient nog een paar bouten. Door waterstof te verbranden wordt CO2 uit de koolstof in de brandstof bij de uitlaat vermeden, omdat er simpelweg geen koolstof in waterstof zit. Een verbrandingsmotor blijft echter werken bij hoge temperaturen en kan stikstofoxiden, NOx, produceren. Het Amerikaanse ministerie van Energie herinnert ons er ook aan: de hoeveelheid en de controle zijn afhankelijk van de verbrandingsstrategie en de relatie tussen lucht en brandstof.
Dan is er nog alles wat er gebeurt voordat de waterstof de tank bereikt. De klimaatvoetafdruk hangt af van de manier waarop het wordt geproduceerd. Het Internationaal Energieagentschap berekent zeer verschillende emissies tussen waterstof verkregen uit fossiele brandstoffen zonder CO2-reductie en waterstof geproduceerd door elektrolyse, aangedreven door elektriciteit met een lage uitstoot. De mondiale koolstofarme productie vertegenwoordigt nog steeds een zeer klein deel van het totaal.
In de door de FIA gepubliceerde materialen op het record en in de datasheets van JCB wordt het door de auto gebruikte waterstofgas beschreven, maar de herkomst van het bij de poging gebruikte waterstof wordt niet gespecificeerd. Het record toont daarom met opmerkelijke duidelijkheid aan dat twee waterstofverbrandingsmotoren een auto boven de 650 km/u kunnen brengen. Om die snelheid om te zetten in een maatstaf voor de totale uitstoot is informatie nodig die de chronometer, hoe nauwkeurig ook, niet kan bieden.
Andy Green is nog steeds ver verwijderd van Andy Green
Voor de Britse coureur is het een terugkeer naar terrein dat al uitgebreid verkend is. In 2006 reed Green met de JCB Dieselmax in Bonneville naar 350,092 mijl per uur, 563,4 km/u, waarmee hij het wereldrecord voor een dieselvoertuig vestigde, dat nog steeds ongeslagen is. Twintig jaar later keerde hij met waterstof terug naar dezelfde woestijn en haalde daar bijna 91 km/u bij.
Het record dat de snelheid van andere Groenen vaag kleiner maakt, blijft echter bestaan. In 1997 reed hij op de Black Rock Desert in Nevada de ThrustSSC naar 1.227,985 km/u, Mach 1.016: het eerste supersonische landrecord en nog steeds het absolute FIA-record.
Dat aantal ligt nog steeds op het punt waar Green het bijna dertig jaar geleden verliet. Ter vergelijking: de 653,909 km/u van de Hydromax lijkt bijna gematigd. Even ter vergelijking.
