Uitzonderlijk! Een Romeins wrak duikt met honderden amforen weer op uit de zee van Mazara del Vallo

46 meter onder het oppervlak, op de zeebodem voor Mazara del Vallo, liggen nog steeds honderden amforen. Het wrak dat hen vervoerde bleef daar meer dan tweeduizend jaar liggen, totdat sommige burgers het meldden en daaropvolgende verkenningen door de Carabinieri en de Superintendence of the Sea. De datering is nog voorlopig: tussen de 2e en 1e eeuw voor Christus, midden in het Romeinse Republikeinse tijdperk.

De site ligt ongeveer vijf kilometer van de kust van Trapani en bevat, volgens het persbericht van het Carabinieri Commando voor de Bescherming van Cultureel Erfgoed, honderden amforen, voornamelijk Dressel 1A, twee ankerboeien en een andere loden structuur. Voorlopig blijven ze op de bodem: nieuwe documentatie- en studieactiviteiten zijn gepland, samen met de maatregelen die nodig zijn om de archeologische vindplaats te beschermen.

Die amforen zijn gemaakt om met wijn te reizen

De details van de Dressel 1A vertellen al iets, al laten we de reis van dat schip nog niet reconstrueren. Het hoofd van de Zee van de Siciliaanse regio zelf, die vondsten van hetzelfde type beschrijft die in andere contexten zijn aangetroffen, identificeert ze als wijnamforen die dateren uit het einde van de 2e en het midden van de 1e eeuw voor Christus.

Archeologische studies naar de typologie plaatsen de Dressel 1A ook in de laat-republikeinse Italiaanse productie en de wijnhandel. Een archeologisch rapport van Historic England geeft aan dat de productie plaatsvond van ongeveer 130 voor Christus tot het midden van de 1e eeuw voor Christus

Dit maakt de amforen bijzonder interessant voor het dateren van het wrak en zou, met meer diepgaande analyse, kunnen helpen de oorsprong en lading ervan te reconstrueren. Dat die uit Mazara daadwerkelijk wijn bevatten, is op dit moment echter nog niet aangetoond: het officiële persbericht identificeert de vorm van de containers, zonder analyses van de residuen of inscripties te melden waarmee we de inhoud en herkomst ervan al zouden kunnen vaststellen.

En juist hier wordt het wrak interessanter dan de foto’s van de amforen op de bodem. Zo’n grote lading kan, samen met de ankers en andere elementen van het schip, informatie bewaren over de goederen, havens en handelsroutes die dit deel van de Middellandse Zee ruim twintig eeuwen geleden doorkruisten. Er zijn echter onderzoeken en studies van de context nodig voordat aan dat schip een herkomst en bestemming wordt toegewezen die we vandaag de dag nog steeds niet kennen.

De ontdekking begon vanuit de berichtgeving van particulieren

Het wrak kwam niet aan het licht tijdens een geplande archeologische campagne. Sommige particulieren meldden zijn aanwezigheid. Van daaruit begon de gezamenlijke inspectie van de eenheid voor de bescherming van cultureel erfgoed van Palermo, het toezicht op de zee van de Siciliaanse regio en de Carabinieri-onderwatereenheid van Messina, met de steun van de Carabinieri-patrouilleboot van Trapani.

De verkenning maakte het dus mogelijk om de afzetting te herkennen en een eerste datering voor te stellen. De volgende stap is vooral de taak van de Superintendency of the Sea, die de locatie nauwkeuriger zal moeten documenteren en de beschermingsmaatregelen zal moeten definiëren. Het wrak werd geïdentificeerd, maar nog niet volledig opgegraven: een groot deel van zijn geschiedenis ligt daarom nog steeds onder 46 meter water.

Minister van Cultuur Alessandro Giuli omschreef de ontdekking als “een van de belangrijkste onderwaterarcheologische ontdekkingen van de afgelopen jaren”. Het Ministerie van Cultuur onderstreept vooral de waarde die de site zou kunnen hebben voor het bestuderen van mannen, routes en uitwisselingen in het oude Middellandse Zeegebied. Ook hier wordt de toekomst toevertrouwd aan de volgende onderzoeken: er zijn honderden amforen, de antwoorden voorlopig beslist minder.

Mazara del Vallo kent bovendien goed de archeologie die uit de zee komt. In de loop van de tijd heeft het onderwatererfgoed van het gebied vondsten opgeleverd die onderdeel zijn geworden van de Siciliaanse archeologische geschiedenis, te beginnen met de beroemde Dansende Satyr. Deze keer was er echter onderaan nog een hele context te lezen. En op 46 meter diepte, na meer dan tweeduizend jaar, heeft niemand haast om de laatste pagina te verpesten.