Microplastics zijn nu vrijwel overal aanwezig. We ademen ze in, we nemen ze op via water en voedsel en, zoals talloze onderzoeken de afgelopen jaren hebben aangetoond, kunnen ze ook ons lichaam bereiken.
Een van de ontdekkingen die de meeste aandacht had getrokken, was afkomstig uit Italië. In 2024 werd een onderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Campania “Luigi Vanvitelli” en gepubliceerd op New England Journal of Medicine hadden microplastics en nanoplastics geïdentificeerd in atherosclerotische plaques verwijderd uit de halsslagaders van sommige patiënten.
In dat onderzoek werd de aanwezigheid van polyethyleen en polyvinylchloride in de plaques in verband gebracht met een hoger risico op een hartaanval, beroerte en overlijden in de follow-upperiode. Een belangrijk resultaat, dat echter door de auteurs zelf met voorzichtigheid moest worden geïnterpreteerd: het was in feite een associatie en niet de demonstratie van een oorzaak-gevolgrelatie.
Nu wordt dezelfde onderzoekslijn verrijkt met nieuwe gegevens.
Microplastics in het bloed van hartaanvalpatiënten
Het nieuwe onderzoek, gepubliceerd inEuropees Hartjournaalis gemaakt door onderzoekers van de Sapienza Universiteit van Rome, de Universiteit van Verona en het “Luigi Vanvitelli” Onderzoekscentrum voor milieuvervuiling en hart- en vaatziekten van de Universiteit van Campania, geregisseerd door Giuseppe Paolisso samen met Raffaele Marfella.
Bij het onderzoek waren 61 patiënten betrokken die coronaire angiografie ondergingen. De onderzoekers verzamelden bloedmonsters van zowel kransslagaders als perifere vaten en analyseerden deze op micro- en nanoplastics.
Het belangrijkste resultaat betreft patiënten die net een acuut hartinfarct hebben gehad. Bij 84% van hen werden plasticdeeltjes gedetecteerd, een aanzienlijk hoger percentage dan waargenomen bij patiënten met chronische ischemische hartziekten (40%) en bij mensen met normale kransslagaders (32%).
En dat niet alleen: er werden aanzienlijk hogere concentraties micro- en nanoplastics in coronair bloed gedetecteerd bij patiënten met een hartaanval, evenals een grotere verscheidenheid aan polymeren. Een van de meest voorkomende plastics was polyethyleen, een van de meest voorkomende kunststoffen, die op grote schaal wordt gebruikt voor verpakkingen en talloze alledaagse producten.
De rol van roken en luchtvervuiling
De studie probeerde ook te begrijpen welke factoren geassocieerd konden worden met een grotere aanwezigheid van deze deeltjes in het bloed.
Wat vooral naar voren komt is de rol van blootstelling aan het milieu. Patiënten die in gebieden woonden die werden gekenmerkt door hogere concentraties PM2,5, de fijne deeltjes die diep in de luchtwegen kunnen doordringen, hadden een grotere kans om microplastics in hun bloed te hebben.
De meest opvallende bevinding betreft echter het roken van sigaretten. Volgens de onderzoeksresultaten hadden rokers ongeveer zes keer meer kans op micro- en nanoplastics in hun bloed dan niet-rokers.
Een mogelijke verklaring is dat deeltjes die aanwezig zijn in rook en de omgeving via de longen het lichaam kunnen binnendringen en vervolgens de bloedbaan kunnen bereiken. Volgens de onderzoekers kunnen roken, luchtvervuiling en microplastics daarom samen bijdragen aan een grotere belasting van het cardiovasculaire systeem.
Microplastics en ontstekingen
Een ander interessant element betreft ontstekingen. Er werden ook hogere niveaus van sommige ontstekingsmarkers gedetecteerd bij patiënten met hogere concentraties microplastics, waaronder TNF-α (tumornecrosefactor-alfa) en IL-6 (interleukine-6).
Deze resultaten suggereren een mogelijk verband tussen de aanwezigheid van plastic deeltjes in het lichaam en de ontstekingsprocessen die gepaard kunnen gaan met acute cardiovasculaire gebeurtenissen.
Dit is vooral belangrijk omdat ontstekingen een bekende rol spelen bij de ontwikkeling en progressie van hart- en vaatziekten. Maar zelfs in dit geval laat het onderzoek ons nog niet toe om met zekerheid vast te stellen wat de richting van het verband is: dat wil zeggen dat we niet weten of microplastics rechtstreeks bijdragen aan ontstekingen en hartaanvallen of dat hun grotere aanwezigheid verband houdt met andere factoren die verband houden met de toestand van de patiënt.
Veroorzaken microplastics hartaanvallen?
Dit is de vraag die onvermijdelijk naar voren komt als we geconfronteerd worden met dit soort resultaten. En het antwoord is op dit moment nee: we hebben nog steeds geen bewijs dat microplastics direct hartaanvallen veroorzaken.
Het nieuwe onderzoek is in feite observationeel en er was een relatief klein aantal mensen bij betrokken. De data laten een sterk verband zien tussen de aanwezigheid van micro- en nanoplastics in het bloed, blootstelling aan bepaalde omgevingsfactoren en de aanwezigheid van een acuut hartinfarct, maar kunnen geen causaal verband aantonen.
Ook om deze reden zal breder en diepgaander onderzoek nodig zijn, waardoor we beter kunnen begrijpen hoe deze deeltjes het lichaam binnenkomen, hoe lang ze in circulatie blijven en vooral of ze direct kunnen bijdragen aan de biologische mechanismen die leiden tot een cardiovasculair event.
Het nieuwe onderzoek is echter belangrijk omdat het een stukje toevoegt aan wat al uit het Italiaanse onderzoek uit 2024 naar voren was gekomen. Destijds werden microplastics gevonden in de atherosclerotische plaques van de halsslagaders en hun aanwezigheid werd in verband gebracht met een groter risico op cardiovasculaire gebeurtenissen. Nu hebben onderzoekers een grotere aanwezigheid van deze deeltjes waargenomen in het bloed van mensen die lijden aan acute hartaanvallen.
Het zijn dus twee verschillende observaties, maar die in dezelfde richting gaan en die de noodzaak versterken om de mogelijke rol van microplastics in de cardiovasculaire gezondheid zorgvuldiger te bestuderen.
Intussen blijft plastic een steeds moeilijker te vermijden aanwezigheid: het zit in het milieu, in de lucht die we inademen, in water en in voedsel. Onderzoek probeert nu niet alleen te begrijpen hoeveel we worden blootgesteld, maar ook welke gevolgen deze blootstelling kan hebben voor ons organisme.
En terwijl wetenschappers blijven onderzoeken, wordt één ding steeds duidelijker: het terugdringen van de verspreiding en het gebruik van plastic is niet alleen een milieuprobleem, maar kan ook een belangrijk onderdeel worden van het voorkomen van gezondheidsrisico’s.
