Drie en een half jaar is de tijd die de inwerkingtreding van de Europese regelgeving inzake verpakkingen scheidt van het verbod (reeds geschreven, voorlopig alleen op papier) op de verkoop van flessen water in de klassieke sixpacks, bij elkaar gehouden door een plastic wikkel. Er is echter een touwtrekken ontstaan tussen de norm en het schap in de supermarkt, dat de uitkomst zou kunnen veranderen. Verordening (EU) 2025/40, goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad op 19 december 2024 en gepubliceerd in het Publicatieblad op 22 januari daaropvolgend, herschreef de verpakkingsvoorschriften van boven naar beneden, ter vervanging van een richtlijn uit 1994.
Het is geen tekst die op papier blijft staan, de effecten ontvouwen zich geleidelijk en de eerste relevante afspraak staat al voor de deur. Vanaf 12 augustus 2026 treedt de verplichting in werking dat alle verpakkingen die op de markt worden gebracht, gemaakt moeten zijn van recycleerbare materialen, een stap die de meeste bedrijven, het moet gezegd worden, al ruim van tevoren hadden gedaan. Naast de verordening is er ook een mededeling van de Europese Commissie verschenen, C/2026/3084, waarin enkele technische problemen worden opgelost over wat wordt bedoeld met “verpakking” in de zin van de norm, een richtsnoer dat is ontworpen om bedrijven te begeleiden bij de toepassing van de nieuwe regels, en niet om nieuwe regels te introduceren.
De crux van multipack-verpakkingen
De deadline die de aandacht op consumenten heeft gericht is 1 januari 2030. Vanaf die datum verbiedt artikel 25 van de verordening het op de markt brengen van een reeks formaten die zijn opgenomen in bijlage V, die allemaal zijn geclassificeerd als kunststoffen voor eenmalig gebruik. Hiertoe behoren ‘meerdere’ verpakkingen, of multipacks: de folie die bijvoorbeeld zes flessen water bij elkaar houdt en die geen andere functie vervult dan ze samen te groeperen. Dit is echter waar de tekst speelruimte laat. Dezelfde regelgeving sluit verpakkingen uit die “noodzakelijk zijn om de hantering” van de producten te vergemakkelijken van het verbod, een formule die flexibel genoeg is om, met de juiste interpretatie, zelfs sixpacks te omvatten. En de bedrijven in de watersector zitten, zo blijkt uit diverse bronnen uit de sector, niet stil en oefenen druk uit op de Commissie om ervoor te zorgen dat dit precies de te volgen lezing is. De definitieve verduidelijking is niet ver weg: artikel 25, lid 6 stelt 12 februari 2027 vast als uiterste datum voor Brussel om gedetailleerde richtsnoeren over bijlage V te publiceren, vergezeld van praktische voorbeelden en mogelijke vrijstellingen. Tot die tijd blijft het lot van de sixpacks met potlood geschreven.
Wat in 2030 echt uit de schappen zal verdwijnen
Bijlage V eindigt niet in het geval van waterflessen. Dit zijn de andere categorieën wegwerpverpakkingen die, behoudens correcties met de verduidelijkingen van 2027, niet langer op de markt kunnen worden gebracht:
De Commissie heeft tot 12 februari 2027 om te bepalen wat er feitelijk onder Bijlage V valt, en die deadline valt precies tussen nu en de inwerkingtreding van het verbod, in het tijdsbestek waarin druk van waterbedrijven nog steeds effect kan hebben, voordat de regel onomkeerbaar wordt. Het zal geen toeval zijn dat de tekst ruimte laat voor interpretatie op het gebied van ‘manipulatie’: het is in die grijze ruimte dat zal worden besloten of sixpacks 2030 zullen overleven, of zullen eindigen tussen de dingen die Europa alleen op papier had verboden.
