Steden kunnen veel koeler worden, zelfs zonder toevlucht te nemen tot dure technologieën. Het planten van bomen, het vergroten van de groene ruimte en het vervangen van asfalt door trottoirs die warmte kunnen reflecteren, kunnen de stedelijke temperaturen op de heetste uren van de dag met wel 4°C verlagen.
Het Mirificus-project demonstreert dit (Monitoring van herbebossingsinterventies voor het stedelijke hitte-eiland via satellieten), gecoördineerd door het Instituut voor Bio-economie van de Nationale Onderzoeksraad (Cnr-Ibe) met medewerking van Ispra en de steun van de Italiaanse Ruimtevaartorganisatie (ASI).
Door middel van satellietsimulaties onderzochten de onderzoekers in wezen de effecten van stedelijke herbebossing en onthardingsinterventies in twee voorbeeldgebieden van Rome en Florence, en lieten zien hoe mogelijk het is om een van de meest duidelijke effecten van de klimaatcrisis in steden te verzachten.
@Mirificus
Tot 4 graden minder in de warmste uren
De simulaties hadden betrekking op de wijk Settecamini in Rome en de wijk Mercafir-Piazza Artom in Florence. Hier hebben de introductie van nieuwe bomen, het creëren van groene ruimten en het gebruik van “koude” bestrating, d.w.z. materialen die minder warmte kunnen absorberen dan traditioneel asfalt, aanzienlijke resultaten opgeleverd.
@Mirificus
In de uren tussen 9.00 en 15.00 uur, wanneer de zon het meest intens is, daalt de oppervlaktetemperatuur met ruim 4°C vergeleken met de huidige situatie. Maar het voordeel beperkt zich niet tot de meest kritieke momenten: de koeling blijft de hele dag stabiel en blijft tussen de 2 en 2,2°C, een teken dat de effecten continu zijn en niet tijdelijk.
@Mirificus
Italiaanse steden worden steeds heter
Het project reconstrueerde ook een archief van oppervlaktetemperaturen geregistreerd tussen 2013 en 2023, en bood een momentopname van stedelijke hitte-eilanden in Italië. Uit de gegevens blijkt dat bijna alle grote hoofdsteden in de zomer nu de oppervlaktetemperatuur van 40°C overschrijden:
In de omringende plattelandsgebieden is het gemiddeld 5,6°C koeler, waarbij de verschillen in sommige steden, zoals Napels, oplopen tot wel 9,4°C.
@Mirificus
De reden is bekend: beton, asfalt en ondoordringbare oppervlakken hopen zich op en geven warmte af, terwijl de schaarste aan bomen en natuurlijke grond het vermogen van de stad om zichzelf te koelen vermindert.
Niet alleen groen
Het onderzoek benadrukt ook een ander aspect dat vaak wordt onderschat: de manier waarop buurten worden gebouwd, heeft een directe invloed op de temperatuur. Onderzoekers spreken van een echt ‘klimaat-DNA’ van steden, bepaald door de indeling van gebouwen, hun hoogte, bebouwingsdichtheid en de gebruikte materialen.
In Florence bijvoorbeeld bereiken buurten die worden gekenmerkt door compacte gebouwen een oppervlaktetemperatuur van ongeveer 44,6°C, terwijl ze in gebieden met stadsbossen dalen tot 35,9°C, met een natuurlijke afkoeling van bijna 9°C. In Rome bereiken industriële gebieden met grote geasfalteerde oppervlakken en zonder vegetatie echter temperaturen tot wel 57,2°C.
Kortom, met de steeds frequentere en intensere hittegolven worden Italiaanse steden opgeroepen om hun stedelijke ontwikkeling te heroverwegen. De resultaten van Mirificus bevestigen wat talloze wetenschappelijke studies al jaren ondersteunen: meer bomen, minder beton en oppervlakken die warmte kunnen reflecteren, vertegenwoordigen enkele van de meest effectieve strategieën om steden leefbaarder te maken.
Het gaat niet alleen om het verlagen van de thermometer, maar ook om het verminderen van gezondheidsrisico’s, het verbeteren van de luchtkwaliteit, het beperken van het energieverbruik voor het koelen van gebouwen en het vergroten van de stedelijke veerkracht in het licht van een klimaatcrisis die de zomers steeds extremer maakt.
