De Italiaanse zee komt erg goed naar voren in de officiële ranglijst. Volgens gegevens vrijgegeven door SNPA valt 94,9% van de kust die voor het badseizoen 2026 wordt gemonitord in de klasse “uitstekend”: 5.926 kilometer van de 6.242 gemeten kilometers. Aan de leiding ligt Puglia, met een uitstekende kustlijn van 99,9%, gevolgd door regio’s die nog steeds in de buurt van zeer hoge percentages komen.
Het is goed nieuws, en dat blijft zo. Maar we moeten begrijpen wat dat woord ‘uitstekend’ werkelijk meet. De gewone monitoring van zwemwater is gebaseerd op de parameters die de wetgeving doorslaggevend acht voor het vaststellen van de zwemgeschiktheid: Escherichia coli en darmenterokokken, d.w.z. indicatoren voor mogelijke fecale besmetting. SNPA maakt dit ook duidelijk: het overschrijden van de limieten voor deze micro-organismen kan leiden tot een tijdelijk zwemverbod.
Dit is waar de Franse zaak om de hoek komt kijken. Een onderzoek door Surfrider Foundation Europe zocht naar iets anders dan wat gewoonlijk bepaalt of we kunnen zwemmen of niet: de aanwezigheid van PFAS in water, de perfluoralkylstoffen die bekend staan als ‘eeuwige verontreinigende stoffen’ vanwege hun grote persistentie in het milieu.
Het Franse onderzoek naar PFAS in zwemwater
Tussen juni en juli 2025 heeft Surfrider 107 zwem- en nautische activiteitenlocaties in Frankrijk bemonsterd: 80 kuststranden en 27 zoetwaterlocaties, waaronder meren en rivieren, verspreid over Europees Frankrijk en overzeese gebiedsdelen. De vereniging zocht naar 58 PFAS en leverde ruim 6.200 analyseresultaten op.
Het duidelijkste feit is dit: PFAS werden op alle bemonsterde locaties gedetecteerd. In totaal zijn 23 verschillende PFAS gekwantificeerd. TFA, een zeer mobiel en persistent molecuul, werd in 100% van de monsters aangetroffen. PFOS, dat al onderworpen was aan strenge beperkingen en door het IARC als kankerverwekkend werd geclassificeerd, behoorde tot de meest voorkomende stoffen.
Volgens Surfrider zou, als bij de chemische beoordeling van locaties rekening zou worden gehouden met PFOS, ongeveer 78% van de geanalyseerde zoetwaterlocaties en 44% van de geanalyseerde kustlocaties in een slechte chemische toestand kunnen verkeren. Het is een stap die met zorg moet worden uitgevoerd: het onderzoek heeft betrekking op Franse locaties, met Franse monsters, en laat ons niet toe te zeggen dat Italiaanse stranden zich in dezelfde situatie bevinden.
Het stelt ons echter in staat een heel concrete vraag te stellen: als we lezen dat een water zwembaar of uitstekend is, hebben we het dan ook over aanhoudende chemische verontreiniging? In de meeste gevallen niet.
Badbaar betekent niet dat er op elke stof wordt gecontroleerd
Het onderscheid is eenvoudig, maar cruciaal. Water kan geschikt zijn om in te baden omdat het voldoet aan de microbiologische grenzen die de Europese wetgeving stelt, zonder dat die classificatie automatisch iets zegt over de aan- of afwezigheid van PFAS.
Bacteriën en chemische verontreinigingen zijn niet hetzelfde. Sommigen wijzen vooral op problemen in verband met afvalwater, zuivering en fecale verontreiniging; de anderen vertellen een langer verhaal, bestaande uit industrieën, waterdichtingsproducten, brandblusschuimen, antiaanbakbehandelingen, technische stoffen, pesticiden en stoffen die zich in het water kunnen verplaatsen en lange tijd in het milieu kunnen blijven.
Het Europees Milieuagentschap fotografeert in zijn rapport over de kwaliteit van het zwemwater 2025 ook een globaal positieve situatie: 85% van de locaties in de Europese Unie werd geclassificeerd als uitstekend en 96% voldeed ten minste aan de minimumeisen van de richtlijn. Deze gegevens hebben echter betrekking op de reikwijdte van de Zwemwaterrichtlijn, die vooral gebaseerd is op de microbiologische kwaliteit.
In Italië worden PFAS in andere contexten gemonitord. ISPRA heeft specifieke richtlijnen gepubliceerd voor het ontwerpen van monitoringnetwerken voor perfluoralkylstoffen in oppervlakte- en ondergrondse waterlichamen. Het onderwerp bestaat daarom, wordt bestudeerd, komt terecht in milieunetwerken. Het valt eenvoudigweg niet samen met het onmiddellijke oordeel dat tot de burger komt als hij de kwaliteit van het strand raadpleegt waar hij wil zwemmen.
Dit betekent niet dat Italiaanse stranden besmet zijn met PFAS. Om dit te ondersteunen zouden doelgerichte, openbare bemonsteringen per locatie nodig zijn, vergelijkbaar met de Franse. Het betekent iets anders en steviger zeggen: de klasse “uitstekend” meet niet alles. Het meet wat de badvoorschriften vereisen dat het meet.
De vraag die in het water blijft liggen
Weten of het water bacterievrij is, blijft van fundamenteel belang, maar is wellicht niet langer voldoende. Het verzoek van Surfrider aan de Europese Unie is om chemische kwaliteitsnormen voor zwemwater in te voeren, controlesystemen te verbeteren en plannen te initiëren om de vervuiling aan de bron terug te dringen.
Voor degenen die naar de kust, het meer of de rivier gaan, is het niet de bedoeling om bij elk bord in paniek te raken. Het gaat erom precieze woorden te eisen. ‘Uitstekend’ is een nuttige classificatie, zolang deze niet wordt aangezien voor een universele garantie op elke mogelijke verontreiniging.
De Italiaanse zee blijft gepromoot door officiële controles op het baden. Het Franse geval herinnert ons er alleen maar aan dat een water de ene test op briljante wijze kan doorstaan en de andere nog niet heeft doorstaan.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
