Proberen om milieuvriendelijk inkopen te doen in een supermarkt lijkt tegenwoordig op een evenwichtsoefening. Tussen generieke slogans als ‘vriend van de natuur’ of vage verwijzingen naar CO2-compensatie gedrukt door individuele bedrijven, wordt de consument geconfronteerd met een labyrint van huismerken zonder één enkele, transparante standaard. In de meeste gevallen wordt de duurzaamheid van voedsel gereduceerd tot alleen de ecologische voetafdruk. Een riskante vereenvoudiging: voedsel kan ook bogen op een lage uitstoot van broeikasgassen, maar kan een verwoestende impact op het grondgebied verbergen in termen van pesticiden, consumptie van hulpbronnen en degradatie van ecosystemen.
Om dit totale gebrek aan uniforme parameters te ondervangen, heeft het Europese netwerk, gecoördineerd door WWF Italië, Environmental Food Label 2.0 (EFL 2.0) gelanceerd. De keuze voor de aankondiging vond plaats aan de vooravond van 5 juni, Wereldmilieudag, en was juist in het leven geroepen om de mondiale schijnwerpers te richten op de niet-duurzame druk die productiesystemen op de natuur uitoefenen.
Wat zit er werkelijk achter de plank?
De tot nu toe gebruikte parameters zijn gebaseerd op de Life Cycle Assessment (LCA), een systeem dat de impact van een product berekent ‘van de wieg tot het graf’. Zeker een bruikbaar model, maar wel een model dat moeite heeft om echte biologische schade in beeld te brengen. Hij zegt niet of dat veld een woestijn aan het worden is of hoeveel biodiversiteit er is weggevaagd om plaats te maken voor de monocultuur. EFL 2.0 vult deze leemte op door belangrijke aanvullende indicatoren te introduceren: bodemgezondheid, ecosysteembescherming, circulariteit en het risico dat verbonden is aan microplastics in toeleveringsketens. Alleen op deze manier kan de consument de werkelijke ecologische prijs begrijpen van wat hij in zijn winkelwagentje stopt.
Gezondheid is er maar één (en het begint op de aarde)
Goed eten is niet alleen een kwestie van geïsoleerde calorieën of voedingsstoffen. Het wetenschappelijke zwaartepunt van het project hanteert de One Health-filosofie: de menselijke gezondheid, die van dieren en ecosystemen zijn nauw met elkaar verbonden. Misbruikte en uitgeputte grond levert minder voedzame gewassen op, wat ons welzijn in gevaar brengt. Door de milieudimensie te combineren met de voedingsdimensie zal dit nieuwe label ons, aldus het WWF, begeleiden naar diëten die goed zijn voor zowel het lichaam als de planeet, zonder ons te dwingen te kiezen tussen onze gezondheid en die van de aarde.
Wetenschappelijke alliantie tegen greenwashing-schurken
Het project, medegefinancierd door EIT Food en actief tot september 2027, creëert een multidisciplinair netwerk dat het WWF verenigt met onderzoeksgiganten als CREA-AN, de “Luigi Vanvitelli” universiteiten van Campania, Siena, Tuscia en Aarhus, samen met FederBio, ECOS en het technologiebedrijf posti. Dit team ontwikkelt een architectuur om gegevens op een gepantserde manier te volgen en te verifiëren. Consumenten schreeuwen om duidelijkheid en de gegevens van het EIT Food Consumer Observatory spreken duidelijk: transparantie stuurt keuzes in Europa. De lakmoesproef komt in 2027, wanneer het systeem de laboratoria zal verlaten voor een proef in de supermarkten. Het zal daar zijn, voor de koeltoonbanken, dat we zullen begrijpen of we er klaar voor zijn om de manier waarop we de toekomst voeden echt te veranderen.
