Pfas, Bisfenol A, ftalaten en parabenen: stoffen die aanwezig zijn in plastics, cosmetica, pesticiden en alledaagse producten en die de botontwikkeling al in de eerste levensmaanden kunnen beïnvloeden.
Er wordt alarm geslagen door een nieuwe Italiaanse studie, gepresenteerd op het 28e Europese Congres voor Endocrinologie in Praag door onderzoekers van de Universiteiten van Parma, Florence en Messina, samen met het Universitair Ziekenhuis van Parma en de Policlinico G. Martino van Messina, waarin een verband werd benadrukt tussen vroege blootstelling aan hormoonontregelaars en een lagere botmineraaldichtheid bij pasgeborenen tijdens het eerste levensjaar, een cruciale fase voor de vorming van het skelet en voor de toekomstige gezondheid.
De boodschap die naar voren komt is duidelijk: wat er gebeurt in de eerste maanden, en misschien zelfs vóór de geboorte – onderstreept Maria Elisabeth Street, universitair hoofddocent kindergeneeskunde aan de Universiteit van Parma en pediatrisch endocrinoloog aan het Maggiore Ziekenhuis, die het onderzoek leidt – kan de biologische ontwikkeling aanzienlijk beïnvloeden. In deze context wordt het verminderen van de blootstelling aan potentieel schadelijke stoffen een steeds relevantere doelstelling voor de volksgezondheid.”
Hormoonontregelaars en risico’s voor pasgeborenen
Endocriene verstoorders (EDC’s) zijn chemische verbindingen die de normale werking van het hormonale systeem kunnen veranderen. Ze zijn te vinden in veel alledaagse voorwerpen: plastic containers, voedselcoatings, cosmetica, wasmiddelen, stoffen, pesticiden en zelfs sommige babyproducten.
Tot de bekendste behoren:
Deze stoffen worden al lang geobserveerd vanwege mogelijke effecten op de vruchtbaarheid, de neurologische ontwikkeling, de stofwisseling en de puberteit. Maar hun impact op de botontwikkeling bij pasgeborenen was nog weinig bestudeerd.
De studie
De onderzoekers analyseerden 52 verschillende chemicaliën in de urine van 88 gezonde pasgeborenen zo jong als een maand oud. Tegelijkertijd monitorden ze de botmineraaldichtheid vanaf de geboorte tot het eerste levensjaar.
Het meten van de botmineraaldichtheid bij pasgeborenen is erg moeilijk vanwege technische, biologische en praktische barrières, legt professor Street uit.
Om deze moeilijkheden te overwinnen gebruikte het team de REMS-technologie (Radiofrequency Echographic Multi Spectrometry), een innovatieve ultrasone methode, niet-invasief en bijzonder geschikt voor kinderen. De metingen werden 48 uur na de geboorte uitgevoerd, daarna na één, drie, zes en twaalf maanden.
De resultaten toonden aan dat er al minstens 21 chemische verbindingen detecteerbaar waren bij baby’s van één maand oud.
Volgens de studie werden hogere niveaus van Bisfenol A al bij de geboorte in verband gebracht met een lagere botdichtheid. Ftalaten werden in verband gebracht met een vermindering van de botmineraaldichtheid na zes en twaalf maanden.
Deze associatie was het meest uitgesproken na 12 maanden, wanneer Bpa en verschillende ftalaten in combinatie werden overwogen, leggen de auteurs uit.
Sommige stoffen die tot de Pfas-familie behoren, waaronder PFHxS, en parabenen werden op verschillende momenten in het eerste levensjaar ook in verband gebracht met een lagere botdichtheid.
Een feit dat bijzonder zorgwekkend is omdat de ontwikkeling van het skelet al tijdens het foetale leven begint en zich snel voortzet in de maanden na de geboorte.
Er zijn aanwijzingen dat EDC’s een negatieve invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van het skelet, die begint in het leven van de foetus en doorgaat tot in de kindertijd,” merkt Professor Street verder op, “maar er zijn maar heel weinig onderzoeken die de botmineraaldichtheid gedurende de eerste twaalf maanden hebben gemeten en deze chemische verbindingen op zo’n jonge leeftijd hebben geëvalueerd als wij.
De kindertijd als een ‘venster van kwetsbaarheid’
De studie kwam voort uit een project gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid met als doel te begrijpen hoe levensstijl, voeding en omgevingsfactoren de botmineraaldichtheid van moeder en kind vanaf de zwangerschap kunnen beïnvloeden.
En de resultaten lijken er duidelijk op te wijzen dat de eerste levensmaanden een uiterst delicate fase vertegenwoordigen.
De kindertijd vertegenwoordigt een periode van kwetsbaarheid voor blootstelling aan het milieu en de ontwikkeling van het skelet – concludeert Street – en dit vereist concrete maatregelen om de botgezondheid van toekomstige generaties te beschermen.
Een herinnering die verder gaat dan een enkel onderzoek en de kwestie van de regulering van chemische stoffen in alledaagse producten, vooral die bedoeld voor zwangere vrouwen en kinderen, opnieuw centraal stelt.
