Donald Trump nam een themalied uit het klimaatrapport, tilde het op als een trofee en gooide het met de delicatesse van een triceratops in Truth Social. De afkorting is RCP8.5, een van de meest extreme klimaatscenario’s die al jaren wordt gebruikt in onderzoeken naar de opwarming van de aarde. In zijn verhaal wordt de herziening van dat scenario een soort universele bekentenis.
De post noemde het afscheid in het slechtste geval als bewijs dat het ‘allemaal nep’ was. In detail verklaart hij dat “eindelijk”, na 15 jaar waarin de “Dumocraten” zoals hij ze noemt, een woordspeling die we kunnen vertalen als “dupidocraten”, beloofden dat “klimaatverandering” de planeet zou vernietigen, het klimaatwetenschappelijk panel van de Verenigde Naties zojuist heeft toegegeven dat zijn projecties (RCP8.5) “FOUT! FOUT! FOUT!” waren. Men kan zeggen dat herhaling niet veel ruimte laat voor twijfel. Na al dit enthousiasme gaat de post van de Amerikaanse president verder:
Te lang is klimaatactivisme door ‘Democraten’ gebruikt om Amerikanen bang te maken, een afschuwelijk energiebeleid op te leggen en hun neponderzoeksprogramma’s met MILJARDEN te financieren. In tegenstelling tot de Democraten, die onzin over klimaatalarmisme gebruiken om hun NIEUWE GROENE SCAM te promoten, zal mijn regering altijd gebaseerd zijn op WAARHEID, WETENSCHAP en FEITEN!
Het is jammer dat de recensie iets anders zegt: het meest extreme pad dat vijftien jaar geleden werd voorgesteld, lijkt vandaag de dag veel minder plausibel, omdat de wereld, ondanks al haar tergend langzaamheid, sommige delen van de energiemachine heeft veranderd. Zonne-energie, windenergie, batterijen, elektrische auto’s, klimaatbeleid, gedeeltelijke uittreding uit steenkool: allemaal zaken die de planeet niet met een toverstaf hebben gered, maar die het traject hebben verlegd vergeleken met het donkerste scenario.
Het acroniem werd een slogan
RCP8.5 was de nachtmerrie van de toekomst die op tafel werd gelegd om te begrijpen wat er zou kunnen gebeuren in het geval van een zware en vrijwel ongestoorde haast naar fossiele brandstoffen. Een wereld die nog afhankelijker wordt van steenkool, olie en gas. Een wereld met zeer hoge emissies. Een wereld die tegen het einde van de eeuw een opwarming van ongeveer 4,5°C kan bereiken vergeleken met het pre-industriële tijdperk. Een enorm aantal, van degenen die kusten, gewassen, steden, gezondheidszorg, water, verzekeringen, rekeningen, het hele condominium van het menselijk bestaan veranderen, zelfs degene met de beheerder die nooit reageert.
Dat scenario vertegenwoordigde, zelfs toen het werd geboren, de hoge risicomarge. Het diende ook dit doel: kijken naar het ergste geval, voorbereiden en meten wat er gebeurt als de curve het slechtste pad inslaat. Klimaatscenario’s werken zo. Het zijn geen waarzeggers in laboratoriumjassen, het zijn werktuigen. Ze zijn gebouwd met hypothesen over bevolking, economie, energie, landgebruik, technologieën en overheidsbeleid. Als die variabelen veranderen, verandert ook het bereik van mogelijke toekomsten.
De nieuwe architectuur van de scenario’s voor CMIP7, de grote cyclus van klimaatmodellen die ook het volgende IPCC-rapport zal voeden, heeft precies dit bereik gereorganiseerd. Het werk gepubliceerd op Geowetenschappelijke modelontwikkeling beschrijft nieuwe scenario’s voor hoge, gemiddelde en lage niveaus van klimaatverandering, gekoppeld aan zeer verschillende emissies en mogelijke pieken en dalen in de concentraties van broeikasgassen in de loop van de eeuw. In de praktijk actualiseert de wetenschap de navigator omdat sommige paden minder waarschijnlijk zijn geworden, andere open blijven en andere nog steeds afhankelijk zijn van wat regeringen, industrieën en samenlevingen feitelijk doen. Trump neemt echter de bijgewerkte navigator en gebruikt deze alsof het een bewijs is dat de weg niet bestaat. Een klassieker: je verandert van kaart en iemand roept dat de berg is uitgevonden.
Het goede nieuws dat niemand vrijspreekt
Als RCP8.5 vandaag minder weegt, gaat een deel van de eer juist naar klimaatbeleid en schone technologieën die jarenlang zijn behandeld als grillen van milieuactivisten met een waterfles in de hand. De kosten van hernieuwbare energiebronnen zijn gedaald, de elektrificatie is vooruitgegaan, sommige landen hebben hun afhankelijkheid van steenkool verminderd en de mondiale emissies volgen niet langer het meest extreme traject. Jonathan Overpeck, klimaatwetenschapper aan de Universiteit van Michigan, legde uit dat deze verschuiving een weerspiegeling is van echte vooruitgang in het vertragen van de klimaatverandering dankzij zonne-energie, windenergie, batterijen en geëlektrificeerd transport.
Dit is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat het verlaten van de slechtste toekomst niet hetzelfde is als het betreden van een veilige toekomst. Detlef Van Vuuren, hoofdauteur van de nieuwe scenariostudie, zei het heel duidelijk: de klimaatrisico’s zijn niet verdwenen, we hebben het meest dramatische emissiepad vermeden, maar we stevenen nog steeds af op een toekomst met aanzienlijke gevolgen. Het is alsof je naar de dokter gaat en erachter komt dat de engste test minder waarschijnlijk is dan verwacht, en dat nieuws gebruikt om weer op de stoep van het ziekenhuis te gaan roken.
Zelfs de cijfers van UNEP, het Milieuprogramma van de Verenigde Naties, nemen de verleiding weg om voortijdig te proosten. Volgens het Emissions Gap Report 2025 zou de opwarming van de aarde in de loop van de eeuw nog steeds rond de 2,3 à 2,5 °C bedragen als de nationale klimaatverplichtingen volledig zouden worden nageleefd. Onder het huidige beleid blijft het traject rond de 2,8°C. Het rapport voegt eraan toe dat landen nog steeds ver verwijderd zijn van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en dat elke vermeden fractie van een graad minder verliezen voor mensen en ecosystemen betekent.
Het klimaat leest geen berichten
In de herziening van RCP8.5 wordt ook gesproken over een communicatieprobleem waar we al jaren mee kampen. De klimaatscenario’s zijn in de vleesmolen van het publieke debat beland alsof het weersvoorspellingen uit apps zijn: zon, regen, maximumtemperatuur, einde. Het klimaat werkt over lange tijden, kansen, marges, onzekerheden, trajecten. Sociale politiek werkt op drie seconden, hoofdletters, vijanden, gemakkelijk applaus. Het resultaat is deze kortsluiting: een wetenschappelijke correctie wordt een politieke absolutie.
De vraag lijkt alleen afstandelijk zolang deze gesloten blijft in het acroniem. RCP8.5, CMIP7, IPCC, SSP: een alfabetsoep voor professionals. Dan breekt juli aan, de stad houdt de hitte vast als een oven die aanstaat, de airconditioning wordt een kwestie van sociale klasse, de gewassen lijden eronder, de stormen lozen water met de woede van een gekke wasmachine, de kusten worden meter voor meter weggevreten en het acroniem wordt weer materie. Het is niet nodig om je het einde van de wereld voor te stellen. Kijk maar naar de kalender van de afgelopen zomers.
Het volgende grote IPCC-rapport, de zevende beoordelingscyclus, is al in voorbereiding: het proces begon formeel in 2023 en het samenvattende rapport wordt eind 2029 verwacht. Nieuwe simulaties, nieuwe scenario’s, nieuwe gegevens over gevolgen, aanpassing en mitigatie zullen bij dat werk betrokken worden. De wetenschap zal doen wat ze moet doen: de onzekerheid actualiseren, bespreken, corrigeren, beperken waar ze kan en verklaren waar ze blijft.
De politiek zal intussen blijven kiezen wat ze ermee gaat doen. Hij kan een technische beoordeling gebruiken om te zeggen dat het allemaal verzonnen was. Je kunt de recensie zelf lezen als een heel eenvoudig bewijs: als je de uitstoot terugdringt, als je schone technologieën financiert, als je het energiesysteem echt verandert, veranderen de trajecten. Zelfs langzaam. Zelfs slecht. Zelfs tussen duizend tegenstrijdigheden. Maar ze bewegen.
Wat Trump pretendeert niet te begrijpen is dat het afscheid nemen van het RCP8.5-scenario niet de begrafenis van de klimaatwetenschap is. Het is een bevestiging dat keuzes ertoe doen. Je kunt ook het themalied vieren dat uit de scène komt. Verwar het alleen niet met de thermometer. Dat blijft aan.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
