Ons is altijd verteld dat echte achteruitgang laat komt. Dat je het je kunt veroorloven om, zolang je ‘jong’ bent, beweging, sport, lichaamsverzorging uit te stellen. Er is tijd genoeg. De wetenschap is echter niet zo vergevingsgezind.
Na bijna een halve eeuw van observaties weten we tegenwoordig met goede precisie wanneer de piek van fysieke kracht zich bevindt. En nee, het valt niet samen met het veertig worden, noch met het gevoel van onoverwinnelijkheid dat vaak gepaard gaat met volwassenheid. Het venster waarin ons lichaam het maximale vermogen bereikt, is korter en eerder dan we ons voorstellen.
Een 47 jaar durende studie
De gegevens zijn afkomstig van het SPAF-project (Zweedse Fysieke Activiteit en Fitness), gestart in 1974 en gecoördineerd door het Karolinska Institutet in Stockholm. Geen ‘fotografisch’ onderzoek, maar een longitudinaal onderzoek: dezelfde individuen werden gevolgd op 16, 27, 34, 52 en 63 jaar oud. Vijf fasen van hetzelfde leven. Hetzelfde lichaam, hetzelfde verhaal, andere leeftijd.
Dankzij deze aanpak konden onderzoekers het effect van leeftijd versus genetica en persoonlijke gewoonten beter isoleren. Het resultaat is duidelijk: het aerobe vermogen en het spieruithoudingsvermogen bereiken hun hoogtepunt tussen de 26 en 36 jaar, met een gemiddelde van rond de 35 jaar.
Spierkracht, dat wil zeggen het vermogen om explosieve kracht uit te drukken, komt zelfs eerder: ongeveer 27 jaar bij mannen en zelfs 19 jaar bij vrouwen. Ergo, als we denken dat we in “topvorm” zijn, gaat ons lichaam stilletjes bergafwaarts.
De daling is niet plotseling, maar begint vroeg
Zodra je de 35 jaar gepasseerd bent, stort je lichaam niet in, het is zeker geen schakelaar die afgaat. Het is een geleidelijk maar constant proces. De eerste jaren is de prestatievermindering beperkt, tussen 0,3% en 0,6% per jaar. Kleine, bijna onzichtbare percentages. Naarmate de tijd verstrijkt, versnelt het verlies en kan op oudere leeftijd oplopen tot 2,5% per jaar. Op 63-jarige leeftijd kan de totale daling, vergeleken met de piek, variëren tussen 30% en 48%.
En het gaat niet alleen om sedentair zijn. Onderzoek gepubliceerd door de National Institutes of Health bevestigt ook dat zelfs bij getrainde atleten topprestaties vóór de leeftijd van 35 jaar optreden. De biologie doet hierin geen concessies. Onze stofwisseling verandert, de spiermassa heeft de neiging af te nemen, de cardiovasculaire capaciteit verandert.
Wat kunnen we doen om het krachtverlies te vertragen?
Hier komt het deel dat ons allemaal aangaat. De piek van fysieke kracht is gekoppeld aan een nauwkeurig biologisch venster. Maar de snelheid waarmee we vanaf die top afdalen, hangt ook af van hoe we leven.
Degenen die op 16-jarige leeftijd fysiek actief waren, behielden hun hele leven hogere waarden van weerstand en macht. Maar het meest interessante nieuws is nog een ander: zelfs degenen die als volwassene begonnen te bewegen, registreerden verbeteringen van tussen de 5% en 10% vergeleken met hun sedentaire leeftijdsgenoten. We kunnen de tijd niet stopzetten, maar we kunnen wel kiezen hoe we er doorheen gaan.
Elke dag wandelen, inclusief krachtoefeningen, een chronisch sedentaire levensstijl vermijden, stress en ontstekingen verminderen, beter slapen: het zijn keuzes die op de lange termijn het verschil maken. Niet om twintig na te jagen, maar om met energie en autonomie de zestig te bereiken.
Misschien is de vraag niet “wanneer zijn we het sterkst?”, maar “hoe goed willen we voor ons lichaam zorgen voordat het te laat is?”. Wetende dat het maximum rond de 35 jaar ligt, hoeft geen angst te veroorzaken. Het kan een stimulans worden. Omdat achteruitgang natuurlijk is, maar hoe we het ervaren ligt diep in onze handen.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
