We hebben al gezien dat de prijzen voor groenten en fruit weer zijn gaan stijgen, gedreven door de hoge brandstofkosten die wegen op de hele agrarische en logistieke toeleveringsketen. Eieren zijn ook bijna een luxegoed geworden te midden van de vogelgriep en de torenhoge energiekosten, en zelfs mineraalwater in flessen is niet meer te redden.
Er werd alarm geslagen over dit nieuwste product door Codacons, de Coördinatie van consumentenbeschermingsverenigingen, die meldt dat zij een aantal formele mededelingen hebben verzameld die door plasticproducenten naar hun industriële klanten zijn gestuurd, waaronder bedrijven die flessen, doppen, etiketten en plastic films produceren. Volgens de vereniging benadrukt het beeld dat naar voren komt waarschijnlijke kostenstijgingen in de toeleveringsketen.
Wat gebeurt er
Geopolitieke spanningen hebben de energiekosten doen stijgen en het zeevervoer duurder gemaakt, met directe gevolgen voor de prijs van plastic materialen. En plastic is helaas nog steeds het hart van de toeleveringsketen van verpakte dranken.
Wat Codacons echter verdacht maakte, was een precies detail: deze operators stuurden allemaal in dezelfde periode steeds meer berichten, met vrijwel identieke motivaties en een argumentatieve structuur, zoals de vereniging het definieert: “verrassend uniform”. In sommige gevallen verschijnt er zelfs een speciaal item genaamd “War Med Surcharge”, dat met onmiddellijke ingang wordt toegepast. In andere gevallen wordt de opschorting van de levering of de niet-levering van de goederen overwogen in geval van niet-acceptatie van de nieuwe voorwaarden.
Hoeveel gaat flessenwater ons kosten?
Een fles van 1,5 liter kan straks tussen de 5 en 6 cent meer kosten. Klein? Misschien, maar vermenigvuldigd met de consumptie van heel Italië vertaalt zich dat in een klap van 606 miljoen euro per jaar. Codacons schat een prijsstijging van +20% voor mineraalwater en +10% voor andere niet-alcoholische dranken.
Dit gebeurt allemaal vlak voor het zomerseizoen, wanneer de consumptie van flessenwater aanzienlijk toeneemt. En als de onderhandelingen tussen plasticproducenten en bottelaars zouden mislukken, is het door Codacons gerapporteerde risico dat van mogelijke leveringsproblemen in de warmste maanden, met mogelijke gevolgen voor de beschikbaarheid van producten.
Speculatie of niet?
Codacons ontkent niet dat de internationale crisis reële gevolgen heeft voor de kosten. Maar de vraag die hij aan de Antitrust stelt, waar hij al een formele klacht naar heeft gestuurd, is simpel: waarom hebben verschillende operators tegelijkertijd de prijzen verhoogd? Verhogingen die verband houden met een geopolitieke crisis werken nooit op zo’n automatische en gecoördineerde manier. Als ze dat doen, is het alleen maar goed dat iemand gaat kijken.
Er bestaat geen twijfel over dat het conflict in het Midden-Oosten heeft geleid tot spanningen op de energie- en logistieke markten, met onvermijdelijke gevolgen voor de productie- en transportkosten – legt Codacons uit. Deze gevolgen zijn echter van nature progressief, gedifferentieerd en niet gelijkmatig verdeeld over de gehele toeleveringsketen. Hieruit volgt dat het onmiddellijk, algemeen en gestandaardiseerd doorberekenen van prijsstijgingen aan eindklanten moeilijk te rechtvaardigen lijkt in termen van proportionaliteit en causaliteit.
Dan is er nog een detail dat de zaak nog ernstiger maakt: deze verhogingen komen niet als voorstel voor nieuwe contracten, maar worden opgelegd aan reeds ondertekende en lopende overeenkomsten. Dit is geen transparante heronderhandeling, maar een eenzijdige wijziging van de voorwaarden, vaak min of meer expliciet gepaard gaand met de dreiging de goederen niet te leveren als de andere partij niet akkoord gaat.
Tenslotte loopt er een rode draad door dit hele verhaal en die is het vermelden waard: we hebben het over wegwerpplastic, een materiaal dat per definitie afhankelijk is van olie en haar handelsroutes. Elke keer dat de wereld in paniek raakt, loopt de keten vast en zijn het altijd de consumenten die betalen.
Waterflessen, openbare waterdispensers en alternatieve materialen zijn niet alleen duurzamere keuzes. In een context als deze zijn ze ook een manier om te voorkomen dat we iedere keer gegijzeld worden door de internationale markten.
