Een spectaculaire reis, maar voor wie?
Namibië is een van de meest bijzondere plekken op aarde, een gebied waar de savanne zich opent in eindeloze landschappen, waar de stilte toebehoort aan giraffen en neushoorns lang voordat deze aan toeristen toebehoort, waar dieren in het wild voorouderlijke ritmes volgen die de menselijke aanwezigheid met nederigheid en discretie moet respecteren. Chiara Ferragni koos deze hoek van Afrika voor haar laatste reis en nodigde Everseen Africa uit, organisatoren van luxe designsafari’s in Afrika, en documenteerde alles met de gebruikelijke overvloed aan inhoud voor haar miljoenen volgers.
De beelden hebben de ronde gedaan op sociale media, gevierd als een hymne aan de wilde natuur, maar achter deze foto’s schuilt een vraag die de moeite waard is om duidelijk te stellen: wie staat werkelijk centraal in dit verhaal, de dieren of de beïnvloeder?
Bekijk dit bericht op Instagram
De regels van de safari en hun betekenis
In alle grote nationale parken van zuidelijk Afrika, van Botswana tot Namibië tot Zuid-Afrika, geldt een fundamentele en verplichte regel: bezoekers moeten tijdens de safari in het voertuig blijven. Deze regel is zowel een veiligheidsmaatregel voor toeristen als een garantie voor respect voor wilde dieren, die de vorm van het voertuig als iets neutraal en vertrouwd ervaren.
De menselijke figuur die op de grond staat, wordt echter onmiddellijk een verontrustende variabele in hun ecosysteem. Fysieke interactie met wilde dieren moet in alle contexten worden vermeden: dieren in het wild vereisen afstand, het verbod op het voeren ervan is absoluut en het zoeken naar een nauwe relatie vertegenwoordigt een conceptuele fout, zelfs vóór een gedragsfout.
Toch vertellen de foto’s die op de profielen van VIP’s op safari circuleren vaak een heel ander verhaal: bestudeerde poses midden in de savanne, dieren gebruikt als scenografie, kunstig opgebouwde wijken voor een beeld met duizenden likes.
Bekijk dit bericht op Instagram
De natuur wordt scenografie
Het probleem met Ferragni’s reis is de spectaculaire weergave van de dieren. Wilde dieren die wennen aan de nauwe menselijke aanwezigheid, die toeristische voorzieningen benaderen of contact met bezoekers tolereren, zijn dieren wier natuurlijk gedrag al in gevaar is gebracht, zelfs als alles idyllisch lijkt in het kader van een sociaal verhaal.
De safari-industrie en haar verstoringen
De antropocentrische visie zorgt ervoor dat veel toeristen zichzelf ervan overtuigen dat dieren er zijn om bewonderd en gefotografeerd te worden. Wanneer dit niet gemakkelijk gebeurt, komen zeer invasieve houdingen ten opzichte van de natuurlijke wereld om de hoek kijken.
Het safaritoerisme heeft rond deze logica een miljardenindustrie opgebouwd die, in de meer commerciële en minder bewuste versie, reservaten transformeert in themaparken waar dieren in het wild een attractie worden en de gids wordt beloond op basis van de hoeveelheid en nabijheid van waarnemingen.
Veel internationale toeristen koppelen de tip aan het vermogen van de gids om zoveel mogelijk dieren en zo dichtbij mogelijk te laten zien. Dit leidt ertoe dat dieren worden gestoord tijdens delicate momenten zoals het paren, jagen of het verzorgen van hun jongen. Het resultaat is een vicieuze cirkel waarin dierenwelzijn systematisch wordt opgeofferd om spectaculaire inhoud te verkrijgen.
De rol van beïnvloeders
Het influencer-fenomeen versterkt deze dynamiek op een ongekende schaal. Wanneer een persoon met tientallen miljoenen volgers een foto naast een neushoorn plaatst, normaliseert hij of zij die ervaring als wenselijk en repliceerbaar.
Dit creëert een toeristische vraag waaraan de meest gewetenloze structuren zullen proberen te voldoen, vaak met steeds minder respectvolle praktijken. Een authentieke ethische safari is iets heel anders: het is een meeslepende ervaring waarbij waarnemingen mogelijk zijn maar niet gegarandeerd, en bovenal niet het hoofddoel zijn.
Het betekent dat je de afstand accepteert, ook al is die groot. Het betekent dat je begrijpt dat stilte en observatie meer waard zijn dan welke selfie dan ook. Het betekent erkennen dat de savanne van de bewoners is en dat de toerist slechts een gast is.
Over Namibië gesproken zonder het te verraden
Namibië verdient het om bezocht, geliefd en besproken te worden. Maar het verdient een verhaal waarin de authenticiteit ervan centraal staat: fragiele ecosystemen, complexe evenwichten, een fauna die het recht heeft om onafhankelijk van de menselijke blik te bestaan.
Wanneer de safari een fotosessie wordt en wilde dieren het decor worden voor inhoud waarmee inkomsten kunnen worden gegenereerd, gaat er iets essentieels verloren. En dat verlies treft iedereen, zelfs degenen die die oneindige landschappen van verre met verwondering aanschouwen.
