De dieetcultuur heeft van het lichaamsgewicht een soort persoonlijk rapport gemaakt. Getallen die op en neer gaan op de schaal worden oordelen, successen en mislukkingen. Binnen dit verhaal schuilt een fenomeen dat iedereen heel goed kent: het jojo-effect van diëten, de opeenvolging van gewichtsverlies en gewichtstoename die vaak gepaard gaat met het leven van degenen die proberen hun dieet te veranderen.
Lange tijd beschouwde de wetenschap dit als een negatief teken. Afvallen en vervolgens weer aankomen zou volgens verschillende onderzoeken het risico op een hartaanval, beroerte, diabetes en hoge bloeddruk kunnen vergroten. Een foto die het idee consolideerde van een lichaam dat gestrest is door voortdurende pogingen om af te vallen.
Maar door dieper te kijken naar wat er in het organisme gebeurt, komt een complexer verhaal naar voren. Onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift BMC Medicine suggereert dat herhaalde cycli van gewichtsverlies op de lange termijn positieve effecten kunnen hebben, vooral met betrekking tot de vermindering van buikvet, het gevaarlijkste vetweefsel omdat het zich ophoopt rond de inwendige organen. Het interessante feit is dat deze voordelen zelfs kunnen optreden als het gewicht weer toeneemt.
Herhaaldelijk gewichtsverlies kan de metabolische gezondheid verbeteren
De studie werd door onderzoekers de grootste op MRI gebaseerde langetermijnstudie genoemd die zich richt op herhaald gewichtsverlies. De onderzoekers analyseerden ongeveer 300 deelnemers die betrokken waren bij twee opeenvolgende klinische onderzoeken, die elk 18 maanden duurden.
Het voedselprogramma was gebaseerd op een interventie geïnspireerd op het mediterrane dieet, vergezeld van fysieke activiteit, vergeleken met controlediëten. Deelnemers werden in de loop van de tijd gevolgd met controles na vijf en tien jaar.
Het bijzondere van dit onderzoek betreft de methode die wordt gebruikt om veranderingen in het lichaam waar te nemen. Naast het lichaamsgewicht gebruikten de wetenschappers gedetailleerde MRI-scans, uitgevoerd voor en na elke operatie, om de vetverdeling en belangrijke metabolische indicatoren te analyseren.
Toen de deelnemers aan de tweede voedingscyclus begonnen, hadden velen van hen een lichaamsgewicht dat sterk leek op dat van het begin van de eerste interventie. Met andere woorden, ze hadden het verloren gewicht volledig teruggewonnen. Een klassiek voorbeeld van het jojo-effect van gewicht. Desondanks brachten de scans iets verrassends aan het licht. Het metabolische profiel van de deelnemers was gunstiger vergeleken met de initiële waarden, met geschatte verbeteringen tussen 15% en 25%.
Deze bevindingen omvatten een verhoogde insulinegevoeligheid en een verbeterd lipidenprofiel, tekenen die wijzen op een stabielere metabolische toestand. Kortom, het gewicht op de weegschaal liet een terugkeer naar het startpunt zien. Het lichaam onderging echter diepgaandere veranderingen. Volgens professor Iris Shai, hoofd van de studie, duiden deze resultaten op het bestaan van een soort cardiometabolisch geheugen.
Wanneer een persoon zijn dieet verandert en fysieke activiteit introduceert, reageert het lichaam door metabolische aanpassingen te creëren. Sommige van deze veranderingen kunnen actief blijven, zelfs als het gewicht na verloop van tijd weer toeneemt. De eerste auteur van het onderzoek, Hadar Klein, een promovendus aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev, legt uit dat het succes van een dieet niet uitsluitend aan het lichaamsgewicht moet worden gemeten.
De vermindering van visceraal vet en de verbetering van metabolische biomarkers vertellen een belangrijk deel van de gezondheid dat vaak aan de meest oppervlakkige evaluaties ontsnapt. Een ander interessant element betreft de tweede voedingscyclus. Deelnemers verloren minder gewicht dan bij de eerste interventie, maar de cumulatieve voordelen op het gebied van buikvet en metabolisme bleven duidelijk.
In de follow-up die vijf jaar na de afsluiting van het tweede programma werd uitgevoerd, vertoonden deelnemers die twee gewichtsverliescycli hadden ondergaan minder gewichtstoename en minder ophoping van buikvet vergeleken met degenen die slechts aan één interventie hadden deelgenomen. De studie is het resultaat van een internationale samenwerking tussen de afdeling Voeding van de Harvard Universiteit, het Universitair Ziekenhuis Leipzig in Duitsland en de School of Public Health van de Tulane Universiteit in New Orleans.
Het onderzoek suggereert een idee dat de manier kan veranderen waarop we naar onze relatie met lichaamsgewicht kijken. Voedselpaden volgen zelden een rechte lijn. Pogingen, pauzes en herstarts maken deel uit van de ervaring van veel mensen. Maar zelfs in deze onvolmaakte trajecten blijft het lichaam een deel van de positieve veranderingen die we in ons leven introduceren, registreren en vasthouden.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
