Er is een precies moment waarop je beseft dat je een echt gelijkgestemde persoon hebt gevonden. Je kijkt samen naar iets, zoals een film, een gekke Instagram-video, een scène uit het echte leven, en voordat iemand ook maar een woord zegt, merk je dat je op precies dezelfde manier reageert, op hetzelfde moment, met dezelfde intensiteit. Dat gevoel heeft een populaire naam: op dezelfde golflengte zitten. En nu heeft het ook een wetenschappelijke verklaring.
In 2018 publiceerden onderzoekers van Dartmouth College een onderzoek naar Natuurcommunicatie gebouwd op een steekproef van 279 universiteitsstudenten wier sociale relatienetwerk nauwkeurig was gereconstrueerd. Hiervan namen er 42 deel aan neuroimaging-sessies, waarbij ze een reeks video’s bekeken terwijl functionele magnetische resonantiebeeldvorming hun hersenactiviteit in realtime registreerde. Wat naar voren kwam, zegt iets over diepe vriendschappen dat veel verder gaat dan de psychologie van relaties.
Wanneer vrienden dezelfde gebeurtenis waarnemen, reageren de hersenen op dezelfde manier
Goede vrienden vertoonden veel meer vergelijkbare neurale reacties dan paren vreemden. En de gelijkenis nam evenredig af met de sociale afstand: beste vrienden op de eerste plaats, dan vrienden van vrienden, dan mensen zonder enige connectie, waarbij de correlatie beslist zwakker was. De hersengebieden die betrokken zijn bij deze convergentie hebben betrekking op aandacht, de interpretatie van stimuli en de verwerking van betekenis, dat wil zeggen de mechanismen waarmee de hersenen beslissen waar ze naar kijken, hoe ze het lezen en welk gewicht ze eraan geven.
De technische term voor dit fenomeen is neurale gelijkenisen beschrijft de neiging van sommige mensen om vergelijkbare hersenpatronen te ontwikkelen bij het verwerken van dezelfde inhoud. Volgens onderzoekers zou deze affiniteit kunnen verklaren waarom bepaalde vriendschappen ontstaan met een bijna onverklaarbare natuurlijkheid: wanneer twee mensen de werkelijkheid op een vergelijkbare manier waarnemen en interpreteren, kost het begrijpen van elkaar minder moeite en wordt het opbouwen van iets blijvends veel eenvoudiger.
Er is één vraag die de studie openlaat, en het is de meest interessante. Worden we vrienden omdat onze hersenen al op dezelfde manier werken en we elkaar bijna instinctief herkennen, als twee instrumenten die op dezelfde toon zijn afgestemd? Of is het de kennismaking, het delen van ervaringen in de loop van de tijd, die deze neurale afstemming langzaam vormgeeft? Wetenschappelijke gegevens tonen het verband aan, zonder vast te stellen welke van de twee processen eerst komt. En het is juist deze dubbelzinnigheid die de ontdekking nog boeiender maakt, omdat ze uiteindelijk in beide richtingen geldt.
Het is de moeite waard om over één ding precies te zijn: de gelijkenis in hersenreacties blijft verre van enig idee van telepathie of bovennatuurlijke verbinding. Wat er gebeurt is subtieler: twee mensen kunnen op een vergelijkbare manier op dezelfde stimuli reageren, omdat ze in de loop van de tijd vergelijkbare cognitieve en emotionele patronen hebben ontwikkeld, een vergelijkbare manier van kijken, evalueren en voelen. Wanneer wordt gezegd dat twee vrienden op dezelfde pagina zitten, is dit meestal bedoeld als een vriendelijke metafoor.
De gegevens uit dit onderzoek suggereren dat die metafoor iets biologisch reëel beschrijft, iets dat de hersenen registreren en met zich meedragen. En misschien is dit juist wel de reden dat het met de juiste mensen niet nodig is om alles uit te leggen. Ze hebben het al samen met jou, in henzelf, ervaren, zonder dat jij iets gezegd hebt.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
