Het Italiaanse parlement heeft de verlaging van de beschermingsstatus van de wolf goedgekeurd, waardoor deze van een ‘strikt beschermde’ naar een ‘beschermde’ soort wordt teruggebracht. De maatregel is opgenomen in de Europese delegatiewet, de bepaling die verschillende richtlijnen en verordeningen van de Europese Unie omzet in nationaal recht.
Na groen licht van de Kamer stemde daarom ook de Eerste Kamer voor de wet: 78 stemmen voor, 2 tegen en 57 onthoudingen.
Het besluit heeft echter geleid tot een heftig debat tussen milieuverenigingen, experts en een deel van de wetenschappelijke wereld, die vrezen dat dit een ommekeer zou kunnen betekenen in de bescherming van wilde dieren in Italië.
“Een politieke keuze, geen wetenschappelijke”
Volgens talrijke milieuorganisaties zou deze voorziening niet worden ondersteund door adequate wetenschappelijke grondslagen en zou het risico bestaan dat de resultaten die de afgelopen decennia op het gebied van het behoud van de soort zijn bereikt, in gevaar komen.
Deze dag vertegenwoordigt een nieuwe tegenslag in het beleid voor het behoud van natuurerfgoed, aldus Annamaria Procacci, natuurmanager van ENPA. We treffen een kostbare soort aan die een fundamentele rol speelt in het natuurlijke evenwicht als belangrijkste roofdier van hoefdieren.
De verenigingen herinneren ons eraan dat de wolf een sleutelsoort is in ecosystemen: zijn aanwezigheid draagt bij aan het op natuurlijke wijze reguleren van de populaties van hoefdieren en het handhaven van het evenwicht in de natuurlijke omgeving.
Een soort die nog steeds kwetsbaar is
Ondanks de terugkeer van de wolf in veel Italiaanse gebieden in de afgelopen decennia wijzen deskundigen erop dat de bevolking kwetsbaar blijft en onderhevig is aan verschillende vormen van druk. Tot de meest relevante problemen behoren:
Om deze reden zou het verlagen van het beschermingsniveau volgens veel onderzoekers de lopende natuurbehoudsinspanningen kunnen verzwakken.
Stefano Raimondi, nationale biodiversiteitsmanager van Legambiente, is ook kritisch:
Het verlagen van het niveau van wolvenbescherming zal de bestaande sociale conflicten niet oplossen – legt Raimondi uit. Het baseren van deze beslissing op politieke, en niet op wetenschappelijke, risico’s brengen de behaalde resultaten op het gebied van natuurbehoud in gevaar en scheppen ook een gevaarlijk precedent voor andere beschermde soorten.
Bovendien is er volgens de vereniging geen hard bewijs dat selectieve ruiming echt effectief is in het verminderen van conflicten met veehouderijactiviteiten.
Wat verandert er werkelijk voor de wolf
De degradatie betekent niet dat er op de wolf gejaagd kan worden. Concreet blijft de jacht verboden, maar de nieuwe status zou de procedures voor het autoriseren van controle-interventies of het selectief doden gemakkelijker kunnen maken, waardoor de discretionaire bevoegdheid van lokale overheden zou toenemen.
Veel experts benadrukken dat de preventie van predatie de meest effectieve manier is om conflicten tussen wolven en vee te verminderen en dat instrumenten zoals geëlektrificeerde hekken, waakhonden en afschrikkingssystemen in veel contexten veel effectiever zijn gebleken dan ruimen bij het terugdringen van aanvallen op vee. Maatregelen die echter nog niet uniform over heel Italië zijn verspreid.
Voor milieuactivisten en een deel van de wetenschappelijke gemeenschap bestaat het risico dat het besluit een cultureel en politiek signaal vertegenwoordigt dat de bescherming van wilde dieren verzwakt, net zoals de Europese biodiversiteit al onder sterke druk staat. Het debat over de toekomst van de wolf in Italië blijft daarom open en raakt aan een bredere vraag: hoe kunnen we natuurbehoud verzoenen met menselijke activiteiten en met de behoeften van gemeenschappen die in plattelandsgebieden leven?
