Met één handtekening veranderde Donald Trump de spelregels op het gebied van glyfosaat. De president van de Verenigde Staten heeft een uitvoerend bevel uitgevaardigd waarin hij een beroep doet op de Defense Production Act – de historische wet die is ontworpen om de Amerikaanse industrie in tijden van oorlog te mobiliseren – om de productie en voortdurende levering van op glyfosaat gebaseerde herbiciden te garanderen. Ja, glyfosaat, de meest gebruikte en meest besproken chemische stof in de mondiale landbouw, is officieel een nationale defensieprioriteit geworden.
Het op 18 februari 2026 ondertekende document is duidelijk in zijn redenering. Elementair fosfor, een onmisbare voorloper bij de synthese van glyfosaat, wordt beschreven als een “materiaalalomtegenwoordig in de toeleveringsketens van defensie” En “cruciaal voor de militaire paraatheid“, gebruikt in verlichtingsapparatuur, halfgeleiders, radars en batterijen van de meest geavanceerde wapens. Vandaar de logische sprong van de regering: aangezien glyfosaat en fosfor dezelfde productieketen delen, betekent het beschermen van de één het beschermen van de ander. En het beschermen van beide betekent volgens Trump het beschermen van Amerika.
Glyfosaat wordt beschreven als “een hoeksteen van de landbouwproductiviteit en de plattelandseconomie‘Amerikaans, het instrument waarmee boeren’behoud van hoge opbrengsten en lage productiekosten“Een onderwerp dat nog spannender wordt als het document het onderwerp alternatieven aansnijdt.
“Er bestaat geen direct chemisch alternatief voor herbiciden op basis van glyfosaat“Zonder dit, zo betoogt het Witte Huis, zouden de toch al kleine marges van Amerikaanse boeren instorten, zou landbouwgrond het risico lopen verlaten of herontwikkeld te worden, en zou de druk op het hele binnenlandse voedselsysteem onhoudbaar worden.
Het garanderen van een adequate aanvoer van elementaire fosfor- en glyfosaatherbiciden is daarom van cruciaal belang voor de nationale veiligheid en defensie, inclusief de zekerheid van de voedselvoorziening, die essentieel is voor de gezondheid en veiligheid van Amerikanen – zo staat in het door Trump ondertekende document.
Slechts één binnenlandse producent, miljoenen kilo’s geïmporteerd per jaar
Wat het uitvoeringsbesluit urgent maakt, is een concrete kwetsbaarheid: in de Verenigde Staten is er slechts één nationale producent van herbiciden op basis van elementair fosfor en glyfosaat, en deze alleen kan niet in de binnenlandse behoeften voorzien. Uit de presidentiële verklaring blijkt dat ze elk jaar uit het buitenland worden geïmporteerd “meer dan 6.000.000 kilogram elementair fosfor“, een afhankelijkheid die het land volgens het Witte Huis blootstelt aan onaanvaardbare risico’s in het geval van geopolitieke crises of verstoringen van de mondiale toeleveringsketens.
Het bevel delegeert aan de minister van Landbouw de bevoegdheid om nationale prioriteiten vast te stellen en middelen toe te wijzen, met een bijzonder belangrijke clausule: geen enkele aangenomen maatregel zal “de bedrijfscontinuïteit van elke binnenlandse producent in gevaar brengen”van deze herbiciden.
Een maatregel die feitelijk de grote industriële reuzen in de sector beschermt.
De reacties
De reacties lieten niet lang op zich wachten. De Environmental Working Group (EWG), een Amerikaanse organisatie die al tientallen jaren actief is op het gebied van de bescherming van de volksgezondheid en het milieu, omschreef het besluit als een sensationele ommekeer vergeleken met de verkiezingsbeloften van de regering-Trump.
Ken Cook, president en mede-oprichter van de EWG, sprak openlijk over een “schokkend verraad” van degenen die wonen en werken in de buurt van velden waar glyfosaat op grote schaal wordt gespoten:
Als iemand zich nog steeds afvroeg of ‘Make America Healthy Again’ een oprechte belofte was om de volksgezondheid te beschermen of een oplichterij bedacht door president Trump en RFK Jr. om gezondheidsbewuste kiezers in 2024 te verzamelen, beantwoordt het besluit van vandaag die vraag.
Ook in het vizier van de organisatie is de positie van Robert F. Kennedy Jr., nu minister van Volksgezondheid en Human Services, al jaren een van de meest uitgesproken critici van glyfosaat, die heeft bijgedragen aan het opbouwen van het imago van een regering die aandacht heeft voor de risico’s van pesticiden. Zijn ambtstermijn in de regering na dit uitvoerend bevel roept volgens EWG een moeilijke vraag op over de samenhang van die gevechten.
Kankerverwekkend of niet?
Glyfosaat is het meest gebruikte herbicide ter wereld en de geschiedenis ervan is bezaaid met controverses. Het International Agency for Research on Cancer (IARC) classificeerde het in 2015 als “waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens”, een beoordeling die leidde tot een golf van rechtszaken in de Verenigde Staten, waar Bayer – dat Monsanto, de oude glyfosaatproducent, overnam – te maken kreeg met duizenden rechtszaken. Aan de andere kant zijn regelgevende instanties zoals het Amerikaanse EPA en de Europese EFSA tot de conclusie gekomen dat het product, indien gebruikt zoals voorgeschreven, geen onaanvaardbare risico’s voor de menselijke gezondheid met zich meebrengt.
Deze dubbelzinnigheid op het gebied van de regelgeving is in de loop van de tijd niet opgelost: ze is blijven voortwoekeren en heeft een debat aangewakkerd waarin wetenschap, economische belangen en politiek zich blijven verweven op een manier die moeilijk te ontwarren is.
Wat opvalt aan het besluit van Trump is niet alleen de inhoud, maar ook het niveau waarop het debat verschuift. Het transformeren van een herbicide in een strategische hulpbron die vergelijkbaar is met cruciale mineralen voor defensie betekent dat het, althans gedeeltelijk, wordt verwijderd uit de normale cyclus van milieu- en gezondheidsbeoordeling, en dat het wordt ingevoegd in een logica van superieur nationaal belang waar andere criteria – economisch, geopolitiek, militair – de overhand nemen.
Bronnen: Het Witte Huis/EWG
