Een rotsachtige planeet waar hij niet zou moeten bestaan. Dit is de anomalie die LHS 1903 tot een van de meest interessante planetenstelsels van de afgelopen jaren maakt. Dit werd ontdekt door gegevens van de Cheops-satelliet van de European Space Agency (ESA), die licht werpen op een configuratie die traditionele theorieën over de vorming van planeten in twijfel kan trekken. In het LHS 1903-systeem bevindt zich een rotsachtige planeet in een externe baan, precies daar waar modellen de exclusieve aanwezigheid van gasreuzen voorspellen. Een detail dat alles verandert.
De studie, geleid door Thomas G. Wilson (Universiteit van St. Andrews en Universiteit van Warwick) en uitgevoerd met de bijdrage van het National Institute of Astrophysics (Inaf), de Italian Space Agency (ASI) en de universiteiten van Padua en Turijn, werd gepubliceerd in het tijdschrift Science. En nee, het is geen detail voor insiders: deze ontdekking zou de manier kunnen veranderen waarop we naar de geboorte van werelden kijken.
Lhs 1903 en die rotsachtige planeet te ver weg
Laten we beginnen vanaf het begin. LHS 1903 is een rode dwerg uit de M-klasse, koeler en zwakker dan de zon, en bevindt zich op ongeveer 116 lichtjaar van de aarde. Astronomen hadden aanvankelijk drie planeten geïdentificeerd: een rotsachtige planeet, dicht bij de ster, en nog twee externe gasreuzen. Een bijna ‘leerboek’-structuur. Toen kwamen de gegevens van Cheops. En daar klopt iets niet meer.
De satelliet identificeerde een vierde planeet, het verst verwijderd van de ster, die klein en rotsachtig lijkt. Precies daar waar, volgens traditionele modellen, lagere temperaturen de vorming van massieve, gasrijke planeten zouden moeten bevorderen.
Huidige theorieën verklaren dat in de interne gebieden van een planetenstelsel de straling van sterren de neiging heeft om het gas weg te vagen, waardoor er ruimte overblijft voor kleine, rotsachtige planeten. In de externe gebieden zou het gas zich echter moeten ophopen en aanleiding moeten geven tot gasreuzen.
Dus hoe verklaar je deze rotsachtige planeet zo ver weg? Wetenschappers hebben hypothesen uitgesloten zoals catastrofale gevolgen of planetaire migraties die het van zijn oorspronkelijke positie hadden kunnen verplaatsen. De meest overtuigende verklaring is een andere, en die is beslist fascinerend.
Planetaire formatie van binnen naar buiten
De theorie die vandaag de dag steeds meer terrein wint, wordt “inside-out” planetaire formatie genoemd, dat wil zeggen: van binnenuit. Volgens deze hypothese vormen de planeten niet allemaal samen binnen één enkele protoplanetaire schijf, maar worden ze na elkaar geboren. Eerst degenen die het dichtst bij de ster staan, en in een volgende fase degenen die verder weg zijn.
In het geval van LHS 1903 kan de rotsachtige buitenplaneet zijn ontstaan toen het gas in het systeem was uitgeput. Een toestand die tot op de dag van vandaag onverenigbaar werd geacht met de geboorte van nieuwe werelden. Indien bevestigd, zou deze dynamiek ons dwingen veel zekerheden te herzien. Want de modellen waarmee we het heelal interpreteren zijn grotendeels gebaseerd op het voorbeeld van ons zonnestelsel. Maar wat als ons systeem niet de regel is, maar de uitzondering?
De Italiaanse bijdrage aan de Cheops-missie was doorslaggevend. Gaetano Scandariato, INAF-onderzoeker en nationaal wetenschappelijk manager voor de missie, onderstreepte de sleutelrol van de synergie tussen Asi, INAF en universiteiten, zowel bij het ontwerp van optische instrumenten als bij data-analyse. Manuele Gangi, ASI-manager van de wetenschappelijke activiteiten van Cheops, benadrukte ook hoe de opgedane ervaring van fundamenteel belang zal zijn voor toekomstige Plato- en Ariel-missies, die nog steeds een sterke Italiaanse deelname zullen kennen.
En terwijl steeds gevoeligere instrumenten de hemel blijven scannen, is één ding duidelijk: systemen als LHS 1903 zijn niet alleen maar kosmische curiosa. Dit zijn wetenschappelijke alarmbellen. Ze herinneren ons eraan dat het universum diverser, creatiever en minder voorspelbaar is dan we dachten.
Misschien is het echte ‘afwijkende’ systeem uiteindelijk niet LHS 1903. Het zou het onze kunnen zijn.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
