De groene en gouden kikker was verdwenen. Of dat is tenminste wat wij dachten. In het Australian Capital Territory, rond Canberra, is deze iconische soort sinds de jaren tachtig niet meer gezien. Hij werd uitgeroeid door een dodelijke schimmel die amfibieënpopulaties over de hele wereld heeft verwoest.
Tegenwoordig verandert er echter iets. Dankzij een even ingenieus als verrassend wetenschappelijk project – bestaande uit inentingen, fokken in gevangenschap en daadwerkelijke ‘kikkerspa’s’ en ‘kikkersauna’s’ – keren meer dan 300 exemplaren terug om te leven in zorgvuldig geselecteerde vijvers en wetlands. Een verhaal over veerkracht dat vertelt over de klimaatcrisis, biodiversiteit en het menselijk vermogen om de aangerichte schade (althans gedeeltelijk) te herstellen.
De terugkeer van de groene en gouden kikker naar Canberra
De persoon die verantwoordelijk is voor het stille bloedbad is chytride, een pathogene schimmel die de afgelopen decennia heeft geleid tot het uitsterven en demografische ineenstorting van amfibieën op elk continent. Pas onlangs is de wetenschappelijke gemeenschap begonnen te begrijpen hoe deze ziekte echt kan worden bestreden. In het geval van de groene en gouden kikker, uitgestorven verklaard in de ACT – het administratieve gebied rond Canberra – dachten ze dat deze uitgestorven was, maar de groene en gouden kikker wordt herboren dankzij spa’s en sauna’s tegen de dodelijke schimmel. al rond 1981 kozen onderzoekers van de Universiteit van Canberra voor een geïntegreerde strategie.
Eerst fokken in gevangenschap. Vervolgens immunisatie tegen de ziekte veroorzaakt door de schimmel. Tenslotte de herintroductie in de natuur in groepen van 15 individuen voor elk van de 15 geïdentificeerde vijvers. Het doel is duidelijk: voor elke locatie snel minstens 200 kikkers bereiken, waardoor stabiele en zelfvoorzienende populaties ontstaan.
Elk vrouwtje kan in één broedseizoen tot 8.000 eieren leggen. Een enorme biologische kracht, die de aantallen snel zou kunnen laten groeien. Maar er is één belangrijk detail: pasgeborenen zullen niet immuun zijn voor chytrid. En hier komt het meest briljante idee van het project in het spel.
Frog spa en kikkersauna’s
@Universiteit van Canberra
Chytrid heeft een zwak punt: het kan niet tegen hitte. Temperaturen boven de 25°C bezorgen hem problemen; tussen 27 en 28°C kan dodelijk zijn voor de schimmel. De groene en gouden kikker daarentegen houdt van nog hogere temperaturen, rond de 30°C.
Uit dit verschil is het idee van ‘kikkersauna’s’ geboren. Bij de vijvers zijn 180 constructies van zwarte baksteen, bedekt met harde plastic platen, gerangschikt in een piramide, geplaatst. De scheuren in de stenen vormen perfecte schuilplaatsen voor kikkers, terwijl de opgehoopte hitte een ideaal microklimaat voor hen creëert, maar vijandig tegenover de ziekteverwekker.
Naast de sauna’s selecteerden de wetenschappers natte gebieden met licht brak water, de zogenaamde ‘kikkerspa’s’. Het is geen taalkundige gril: buiten de ACT had de soort overleefd in geïsoleerde poelen met een bepaald zoutgehalte, waardoor de verspreiding van de schimmel kon worden beperkt.
Warm, licht zout water en warme schuilplaatsen: een klein ecosysteem op maat gemaakt om kikkers een tweede kans te geven. Een experiment dat wetenschappelijke kennis, observatie van de natuur en een flinke dosis creativiteit combineert. Omdat het redden van een soort niet alleen betekent dat je hem moet beschermen, maar ook moet begrijpen wat hij echt nodig heeft om te overleven.
De groen-gouden kikker is nog niet uit het bos. Maar de terugkeer ervan naar de vijvers van Canberra is een krachtig signaal: wanneer onderzoek investeert in biodiversiteit, kan zelfs wat verloren leek weer ademen. En misschien moeten we ons afvragen hoeveel andere soorten wachten tot er weer een ‘kikkerspa’ kan ontstaan.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
