Van 100 tot 90, van 90 tot 89, tot 85: dit jaar zijn er zoveel seconden die ons scheiden van de middernacht van de wereld. Volgens de Doomsday-klokde Doomsday Clock, kortom, de mondiale zelfvernietiging is iets meer dan een minuut verwijderd. En wiens schuld is het? Maar van Rusland, China, de Verenigde Staten – uiteraard – en andere landen die ‘steeds agressiever, tegenstanders en nationalisten”.
De wetenschappers hebben dit zelf verklaard – een jaar na de tweede termijn van Trump Bulletin van de Atoomwetenschappers‘ Raad voor Wetenschap en Veiligheid (SASB) die, in overleg met de Raad van Sponsoren (waaronder acht Nobelprijswinnaars), creëerde de Clock. Voor 2026 noemden deskundigen de risico’s van een kernoorlog, de klimaatcrisis, het potentiële misbruik van biotechnologie en het toegenomen gebruik van kunstmatige intelligentie zonder adequate controles.
De boodschap van de Doomsday Clock kan niet duidelijker zijn. Catastrofale risico’s nemen toe, de samenwerking neemt af en de tijd dringt. Verandering is zowel noodzakelijk als mogelijk, maar de wereldgemeenschap moet snelle actie van haar leiders eisen, zegt Alexandra Bell, president en CEO van Bulletin van de Atoomwetenschappers.
Wat is het Bulletin van de Atoomwetenschappers
Opgericht in ’45 door Albert Einstein, J. Robert Oppenheimer en wetenschappers van de Universiteit van Chicago, is het een raad van deskundigen die sinds 1947 in overleg met zijn Sponsorraad (cawaaronder negen Nobelprijswinnaars) markeert de resterende tijd tot een mogelijke mondiale catastrofe. Ze zijn in wezen een waarschuwing om na te denken over de risico’s die we lopen als gevolg van verschillende menselijke bedreigingen.
Aan het einde van de Koude Oorlog duurde het zeventien minuten tot middernacht. Om de snelle mondiale veranderingen het hoofd te kunnen bieden, is de groep de afgelopen jaren overgestapt van het tellen van de minuten tot middernacht naar het tellen van de seconden.
Omdat de Doomsday Clock op 85 seconden na middernacht stond
Een jaar geleden waarschuwden we ervoor dat de wereld gevaarlijk dicht bij een mondiale ramp stond en dat elke vertraging in de omkering de kans op een catastrofe vergroot. In plaats van acht te slaan op deze waarschuwing zijn Rusland, China, de Verenigde Staten en andere grote landen steeds agressiever, vijandiger en nationalistischer geworden. Het zwaarbevochten mondiale bewustzijn stort in, waardoor de onderlinge concurrentie tussen grote machten toeneemt en de internationale samenwerking wordt ondermijnd die van cruciaal belang is voor het verminderen van de risico’s van een kernoorlog, klimaatverandering, het misbruik van biotechnologie, de potentiële dreiging van kunstmatige intelligentie en andere apocalyptische gevaren, aldus het persbericht.
Te veel leiders zijn zelfgenoegzaam en onverschillig geworden, en hebben in veel gevallen retoriek en beleid aangenomen die deze existentiële risico’s eerder versnellen dan verzachten. Vanwege dit leiderschapsfalen is de Bulletin van de Atoomwetenschappers en de Veiligheidsraad zet vandaag de Doomsday Clock op 85 seconden voor middernacht, het dichtst bij een catastrofe ooit.
Het resultaat? Een onstabielere, gevaarlijkere wereld, meer blootgesteld aan onomkeerbare fouten.
Nucleair: een nieuwe wapenwedloop
In 2025 was het vrijwel onmogelijk om ook maar één aspect aan te wijzen waarop de nucleaire situatie verbeterd was, zegt Jon B. Wolfsthal, directeur van de Federation of American Scientists (FAS) en lid van de SASB.
Steeds meer landen vertrouwen op kernwapens, niet alleen voor afschrikking, maar ook als instrument voor politieke druk. Er worden honderden miljarden dollars geïnvesteerd in de modernisering en uitbreiding van nucleaire arsenalen. En zelfs staten die geen kernwapens bezitten, beginnen zich af te vragen of ze er wel een moeten aanschaffen. Hoe ziet het eruit? Een terugkeer naar de logica van de Koude Oorlog, maar zonder dezelfde inperkingsregels. En de paradox is enorm: hoe meer je investeert in kernenergie, hoe minder veiligheid het oplevert. Omdat een wapenwedloop niet gewonnen kan worden.
Disruptieve technologieën
Kunstmatige intelligentie, die een instrument voor vooruitgang zou kunnen zijn, wordt een nieuw strijdtoneel. Volgens Steve Fetter, PhD, hoogleraar openbaar beleid en voormalig decaan van de Universiteit van Maryland, dringt het politieke klimaat in de Verenigde Staten aan op AI-ontwikkeling zonder adequate veiligheidsgaranties, ontmanteling van regels en beperking van de rol van universiteiten en onafhankelijk onderzoek.
Klimaatcrisis die nog steeds als secundair wordt behandeld
Inez Fung, emeritus hoogleraar Atmosferische Wetenschappen bij het Departement Aard- en Planeetwetenschappen en het Departement Milieuwetenschappen, Beleid en Management van de Universiteit van Californië, Berkeley, en lid van de SASB, herinnert ons aan een waarheid die politici blijven negeren: zonder het gebruik van fossiele brandstoffen snel terug te dringen, is een klimaatcatastrofe onvermijdelijk.
Hernieuwbare technologieën zijn volwassen, beschikbaar en economisch duurzaam. Er is geen gebrek aan instrumenten, er is geen gebrek aan wil. En zonder een op wetenschap gebaseerd klimaatbeleid, gebaseerd op gedeelde gegevens en mondiale samenwerking, blijft elke belofte van transitie propaganda.
Biologische bedreigingen: tussen synthetische biologie en AI
Volgens wetenschappers neemt het vermogen om te reageren op biologische noodsituaties af, terwijl de risico’s die gepaard gaan met synthetische biologie en de integratie ervan met kunstmatige intelligentie toenemen. We hebben het niet langer alleen over natuurlijke virussen, maar over bedreigingen die mogelijk door de mens zijn gecreëerd, met onvoorspelbare gevolgen.
De Doomsday Clock herinnert ons er daarom aan: een ramp is niet onvermijdelijk. Maar het wordt waarschijnlijk wanneer politieke onverantwoordelijkheid de plaats inneemt van samenwerking.
De wetenschappers wijzen zelf op de uitweg:
Het door de Klok aangegeven probleem blijft daarom een politiek en cultureel probleem. De tijd is er nog, maar wordt steeds korter.
Lees ook:
