Het VN-Oceaanverdrag treedt in werking, maar Italië staat aan de verkeerde kant van de geschiedenis

Overwinning! Vandaag, 17 januari 2026, na tientallen jaren van twijfel, uitstel en langverwachte handtekeningen, is het VN-Oceaanverdrag (ook wel bekend als Verdrag inzake de volle zee) een van de grootste successen van het internationaal recht en de milieubescherming. Maar het komt zonder Italië, dat het nooit heeft geratificeerd.

Wat is het VN-Oceaanverdrag en waarom is het zo belangrijk?

Het Global Ocean Treaty is de internationale overeenkomst van de Verenigde Naties gericht op de bescherming van de volle zee, d.w.z. de oceaangebieden die tot geen enkele staat behoren (gelijk aan ongeveer 60% van de oceanen), essentieel om tegen 2030 ten minste 30% van de oceanen te beschermen door de oprichting van Beschermde mariene gebieden (AMP).

Dit is een moment dat door de secretaris-generaal van de VN wordt gedefinieerd als “een historisch succes voor de oceanen en het multilateralisme”. Antonio Guterresdat vandaag de inwerkingtreding ervan aankondigt, met woorden die weinig ruimte laten voor twijfel over het belang ervan.

Het Mariene Biodiversiteitsverdrag is nu van kracht en vormt het eerste wettelijke kader voor het behoud en het duurzame gebruik van de mariene biodiversiteit in tweederde van de oceanen die zich buiten de nationale grenzen uitstrekken. Dit is een historische prestatie voor mens en planeet

Guterres gaat over het Mariene Biodiversiteitsverdrag, eigenlijk formeel bekend als Overeenkomst over biodiversiteit die verder gaat dan de nationale jurisdictie (BBNJ), omdat het juist dit is dat vanaf vandaag een sterke aanvullende verdediging heeft, die een enorme leemte in de regelgeving opvult.

Tot nu toe zijn de volle zeeën, die ongeveer 64% van het oceaanoppervlak uitmaken, een soort ‘niemandsland’ geweest, blootgesteld aan ongereguleerde exploitatie door overmatige visserij.overbevissing) voor de risico’s van nieuwe industrieën, zoals de diepzeemijnbouw.

De kern ervan is het creëren van een mechanisme om grootschalige beschermde mariene gebieden in te stellen. Deze tool, de derde implementatiearm van de Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee van 1982 zal van fundamenteel belang zijn voor het bereiken van het doel van de overeenkomst van Kunming-Montréal om tegen 2030 ten minste 30% van de oceanen te beschermen.

Concreet wordt voor het eerst de verplichting ingevoerd om een ​​milieueffectrapportage (MER) uit te voeren voor geplande economische en menselijke activiteiten op volle zee, waardoor de transparantie wordt vergroot en een kader wordt geboden om de negatieve effecten te verzachten.

Bovendien wordt een eerlijke verdeling van de voordelen, monetair en anderszins, die voortvloeien uit mariene genetische hulpbronnen (MGR) bevorderd, waarbij het beginsel van gelijkheid centraal staat. MGR’s zijn in feite mariene organismen met een enorm potentieel voor wetenschappelijk onderzoek en voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en cosmetica, en de overeenkomst bevordert de ontwikkeling van onderzoekscapaciteiten en de overdracht van mariene technologie naar ontwikkelingslanden.

Italië staat (opnieuw) aan de verkeerde kant van de geschiedenis

De Europese Unie en haar lidstaten vieren deze belangrijke mijlpaal op het gebied van het behoud en duurzaam gebruik van de oceanen – schrijft de Europese Commissie in een verklaring – Deze historische overeenkomst biedt een raamwerk voor het gemeenschappelijk bestuur van ongeveer de helft van het oppervlak van onze planeet en 95% van het volume van de oceanen, die de grootste habitat op onze planeet vertegenwoordigen

De EU en haar lidstaten, waaronder Italië, leidden het politieke proces en de onderhandelingen over deze overeenkomst, die officieel werd aangenomen in 2023.

Op 19 september 2025, twee jaar na de aanneming ervan, bereikte de overeenkomst de drempel van 60 ratificaties die nodig zijn om 120 dagen later, d.w.z. vandaag 17 januari 2026, in werking te treden.

Maar ons land behoort, ook al heeft het het op 22 september 2023 ondertekend, niet tot de 60 landen die het hebben geratificeerd.

We zijn nog steeds ver verwijderd van de doelstelling om tegen 2030 minstens 30% van de Italiaanse zeeën te beschermen – dondert Valentina Di Miccoli, hoofd van de Greenpeace Italia Sea-campagne – Er zijn weinig beschermde mariene gebieden in Italië, klein en bestrijken een verwaarloosbaar zeeoppervlak. Het ondersteunen van hun beschermings- en uitbreidingsprojecten is essentieel om de vervuiling en exploitatie van de Middellandse Zee te beperken. Het is tijd om het Mondiale Oceaanverdrag in Italië zo snel mogelijk te ratificeren

Zal ons land voor één keer aan de rechterkant kunnen zitten?

Bronnen: Europese Commissie / Antonio Guterres/X