Beste jij,
Ja: “jij”, want allereerst ben je niet alleen en absoluut niet alleen.
Als u zich vandaag niet op uw plaats voelde, zelfs onder anderen, is dat niet omdat er iets mis met u is. Het is omdat Kerstmis vaak zo werkt. Het brengt samen, maar is niet altijd welkom. Het brengt lichamen dichter bij elkaar, maar garandeert niet automatisch emotionele nabijheid.
Het komt voor dat je aan tafel zit, omringd door bekende stemmen en gebaren, en toch een lichte vreemdheid voelt. Alsof je aanwezig was, maar een deel van jezelf een stap achterliet. Niet uit vrije keuze. Voor vermoeidheid. Door verzadiging. Want het is niet altijd mogelijk om te leven binnen de verwachtingen die deze periode met zich meebrengt.
De psychologie zegt dit al heel lang, zonder oordeel en zonder alarmisme. Dr. Kristy Cuthbert, een klinisch psycholoog aan de Texas A&M University, legt uit dat veel mensen tijdens de vakantie last krijgen van wat men noemt vakantieblues: een reeks emoties die verdriet, angst, een gevoel van eenzaamheid of eenvoudige mentale vermoeidheid kunnen omvatten. Het is geen pathologie en het is vooral geen persoonlijk falen. Het is vaak tijdelijk en houdt verband met een heel concrete factor: de botsing tussen het idee van hoe we ons ‘zouden moeten’ voelen en de realiteit van hoe we ons daadwerkelijk voelen.
Cultureel gezien vraagt Kerstmis veel. Het vraagt om emotionele aanwezigheid, harmonie, participatie. Hij vraagt om ‘in de stemming’ te zijn. Maar het echte leven werkt niet altijd mee. Routines mislukken, slaapveranderingen, relaties vertonen hun scheuren, afwezigheid wordt luider. En wanneer dit alles samengaat met de impliciete verplichting om je goed te voelen, krijgt ongemak ruimte.
Dit is de reden waarom je je alleen kunt voelen, zelfs zonder daadwerkelijk alleen te zijn. Niet omdat er een gebrek aan mensen is, maar omdat er geen marge is om authentiek te zijn. Om stil te zijn. Om niets te vertellen te hebben. Om niet op commando te glimlachen.
Het is geen onthechting. Het is zelfverdediging.
Als je vandaag minder sprak, als je even weg wilde, als je het gevoel had dat gezelligheid zwaarder woog dan verwacht, dan pakte je niemand iets af. Je luisterde naar een limiet. En de grenzen zijn, zelfs met Kerstmis, legitiem.
Een ander punt dat het onderzoek duidelijk maakt – en het is belangrijk om dit te zeggen zonder onnodige angst te creëren – is dat de feestdagen niet het moment zijn waarop “alles tot een hoogtepunt komt”, zoals vaak wordt gezegd. Maar het is een tijd waarin alledaagse emoties worden versterkt. Kleine strijd wordt zichtbaarder. Kwetsbaarheden die gedurende het jaar op afstand worden gehouden, komen nu aan de orde. Niet om te vernietigen, maar om gezien te worden.
Je niet op je plaats voelen is daarom geen afwijking van het script. Het is een van de vele mogelijke versies van deze periode. En het vereist geen correctie.
Je kunt er zijn zonder te stralen. Je kunt liefhebben zonder expansief te zijn. Je kunt meedoen, zelfs als je je even ergens anders voelt. Kerstmis is geen test van empathie of een gelukswedstrijd. Het is gewoon een dag vol betekenis. En de betekenissen wegen, als het er te veel zijn, soms zwaar door.
Als er vandaag één ding is dat de moeite waard is om te onthouden, dan is het dit: je hebt geen ongelijk, je bent niet ondankbaar en je bent niet de enige. Jullie zijn gewoon mensen die een intens moment doormaken met de tools die jullie hebben.
En dat is prima.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
