Zelfs Antarctica, het continent dat we meer dan enig ander continent associëren met het idee van intacte natuur, is buiten het probleem van microplastics gebleven. De invasie van microplastics heeft ook hier doorgedrongen en is op een plek terechtgekomen die we decennialang ver verwijderd hielden van de directe gevolgen van menselijke activiteiten. En hij deed het in stilte, terwijl hij het lichaam binnenging van een klein insect dat alleen in deze extreme landen leeft.
We hebben het over Belgica antarctica, een vleugelloze vlieg, enkele millimeters lang, ongeveer zo groot als een rijstkorrel. Het is het enige inheemse insect van Antarctica en heeft altijd een symbool vertegenwoordigd van het buitengewone vermogen van het leven om zich aan te passen aan zelfs de moeilijkste omstandigheden. Tegenwoordig vertelt dit kleine organisme echter een ander verhaal, dat ons allemaal aangaat.
De ontdekking komt uit een studie gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Wetenschap van de totale omgeving en gecoördineerd door de Universiteit van Kentucky, Verenigde Staten. Italiaanse wetenschappers van de Universiteit van Modena en Reggio Emilia en de Elettra Sincrotrone van Triëst namen ook deel aan het onderzoek, wat een internationaal werk bevestigde dat verschillende vaardigheden combineerde om een steeds mondiaaler wordend probleem te analyseren.
Onderzoekers hebben fragmenten van microplastics geïdentificeerd in het spijsverteringsstelsel van Belgica antarctica, wat aantoont dat deze deeltjes nu ook de terrestrische systemen van Antarctica zijn binnengedrongen. Een feit dat op zichzelf al voldoende is om het idee van een continent dat volledig beschermd is tegen menselijke vervuiling te ondermijnen.
De invasie van microplastics bestudeerd tussen het laboratorium en het veld
Om te begrijpen wat er met dit insect gebeurt als het in contact komt met plastic, voerde het team onder leiding van bioloog Jack Devlin een reeks tests uit in het laboratorium. De exemplaren werden tien dagen lang blootgesteld aan microplastics, een relatief korte periode, maar veroorzaakt door de operationele problemen van het werken op Antarctica.
De resultaten lijken op het eerste gezicht misschien geruststellend. De insecten gingen niet dood en vertoonden geen duidelijke veranderingen in de stofwisseling, zelfs niet bij blootstelling aan hoge concentraties microplastics. Maar als we dieper kijken, komt er een signaal naar voren dat aandacht verdient: de vetreserves namen geleidelijk af naarmate de hoeveelheid ingenomen plastic toenam.
In een extreme omgeving als Antarctica, waar energie een kostbare hulpbron is, betekent minder vet hebben dat je kwetsbaarder bent. Het betekent dat we minder ‘voorraden’ moeten hebben om de kou, perioden van voedselschaarste en zwaardere milieuomstandigheden het hoofd te kunnen bieden.
Naast laboratoriumexperimenten analyseerden de onderzoekers in het wild verzamelde larven. Er werden 40 monsters genomen op 20 verschillende locaties en de darminhoud werd bestudeerd met geavanceerde technieken die zelfs deeltjes konden herkennen die onzichtbaar zijn voor het blote oog. In twee larven werden fragmenten van microplastics aangetroffen, waarvan er één positief werd bevestigd als plastic.
Dit lijkt misschien een laag aantal, maar dat is het ook. Maar het is voldoende om een eerste waarschuwing te geven, zoals de onderzoekers zelf benadrukken:
Antarctica heeft veel minder plastic dan de rest van de planeet, maar we weten nu dat microplastics het systeem binnendringen.
En dat is precies het punt. We hebben niet te maken met een zichtbare noodsituatie, maar met een voortdurend, langzaam en discreet proces. Microplastics kunnen op vele manieren op Antarctica terechtkomen: over duizenden kilometers getransporteerd door de wind, vrijgelaten door menselijke activiteiten gerelateerd aan wetenschappelijk onderzoek, toerisme of visserij, of aan land gebracht door zeedieren. Zodra ze aankomen, kunnen ze voedselketens binnendringen, zelfs de eenvoudigste, zoals de Antarctische landketens.
Belgica antarctica speelt een sleutelrol in deze ecosystemen. De larven dragen bij aan het recyclen van voedingsstoffen en ondersteunen een toch al kwetsbaar evenwicht. Het veranderen van hun energiebalans, ook al is het maar een klein beetje, zou in de loop van de tijd bredere gevolgen kunnen hebben.
Tegenwoordig lijkt de inname van microplastics nog steeds zeldzaam. Maar uit dit onderzoek blijkt dat de grens niet langer onbegaanbaar is. De invasie van microplastics heeft ook het laatste continent bereikt, wat ons eraan herinnert dat wat we produceren en in het milieu verspreiden nooit echt wegblijft.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
