Afrikaanse pinguïns (Spheniscus demersus), ooit een van de meest voorkomende zeevogels in Zuid-Afrika en Namibië, maakt een dramatische achteruitgang door. De afgelopen decennia is hun bevolking met 80% ingestort, waardoor ze in 2024 in de categorie ‘ernstig bedreigd’ van de IUCN Rode Lijst terechtkomen. De kern van deze ineenstorting is een sleutelfactor: het verdwijnen van sardines, hun belangrijkste voedingsbron.
Omdat de sardientjes verdwenen zijn
De sardinepopulaties voor de kust van Zuid-Afrika zijn gekelderd en blijven jarenlang onder de 25% van het historische niveau. Twee convergerende krachten veroorzaken deze crisis: de gevolgen van veranderingen in het milieu, die de paaigebieden voor vis veranderen, en de zware overbevissing, die in enkele jaren een onhoudbaar niveau heeft bereikt. In bepaalde gebieden heeft de exploitatie 80% bereikt, waardoor de ruimte voor herstel wordt weggenomen van een soort die al onder druk staat.
Het wetsuit: het meest risicovolle moment
Het meest kritieke punt voor pinguïns is de rui, een jaarlijkse fase waarin ze, door hun verenkleed te verliezen en te vernieuwen, het water niet in kunnen. Ze blijven dan ongeveer drie weken op de grond, ervaren een totale vastenperiode en vertrouwen uitsluitend op het vet dat zich in de voorgaande maanden heeft opgehoopt. Als sardines schaars zijn, komen individuen verzwakt aan bij de rui of kunnen ze daarna niet meer op gewicht komen. Deze aandoening heeft de afgelopen jaren duizenden doden veroorzaakt.
De gegevens die het verhaal van de ineenstorting vertellen
Een onderzoek uitgevoerd op twee historische kolonies, Dasseneiland en Robbeneiland, bracht een schokkende sterfte aan het licht: 95% van de pinguïns die in 2004 hadden gefokt, stierven binnen acht jaar. Tussen 2004 en 2011 zijn naar schatting 62.000 volwassen exemplaren verdwenen, een aantal dat de absolute afhankelijkheid van de soort van sardines illustreert. Parallelle analyses, gebaseerd op de “prooiabundantie-index”, bevestigen de directe correlatie tussen de beschikbaarheid van vissen en de overleving.
Beschermingsmaatregelen en resterende hoop
De afgelopen jaren zijn kunstmatige nesten, beschermingsregels in visgebieden en rehabilitatieprogramma’s voor kuikens geïntroduceerd. Volgens onderzoekers blijft het echte probleem echter het herstel van de sardinebestanden. Het terugdringen van de visserij wanneer de biomassa te laag wordt en het beschermen van jonge vis zou de achteruitgang kunnen vertragen. Zonder een effectieve strategie om prooien te herstellen zullen Afrikaanse pinguïns geen toekomst hebben.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
