We vermoedden al een tijdje dat hommels verrassende wezens waren, maar nieuw onderzoek van de Queen Mary University of London voegt daar een onverwacht stukje aan toe: deze harige insecten zijn in staat een soort visuele morsecode te interpreteren, waarbij ze korte en lange lichtflitsen onderscheiden om zich te oriënteren op een zoete beloning. Dit is geen triviaal vermogen: het betekent dat hommels een vorm van tijdverwerking bezitten, een vermogen waarvan we tot nu toe dachten dat het vrijwel exclusief was voor gewervelde dieren.
Wetenschappers hebben een systeem bedacht dat even eenvoudig als ingenieus is. Voor de hommels van de soort Bombus terrestris werden twee lichtsignalen geplaatst: één met een langere duur en één sneller. Het variëren van de tijden – bijvoorbeeld 5 seconden versus 1 seconde of 2,5 seconden versus 0,5 seconden – ging gepaard met twee tegengestelde uitkomsten: een suikerbeloning of een bittere kinine-oplossing. De insecten begrepen snel welke duur tot een beloning leidde en welke tot een beslist onaangename ervaring leidde.
Onbeloonde herinneringen en beslissingen
Het meest verrassende deel komt wanneer de onderzoekers elke geur of aanwezigheid van suiker volledig hebben verwijderd. Ondanks het uitblijven van de beloning bleven de hommels steeds vaker het ‘juiste’ lichtsignaal kiezen, datgene dat voorheen geassocieerd werd met het zoete middel. Bewijs dat duidelijk aangeeft hoe deze insecten niet simpelweg een reukspoor volgden, maar het temporele patroon hadden geleerd en onthouden. Een gedrag dat leer-, generalisatie- en besluitvormingsvaardigheden onthult die complexer zijn dan gedacht.
Waarom hommels visuele signalen van verschillende duur kunnen verwerken, blijft een mysterie. In hun natuurlijke omgeving komen ze dergelijke lichtflitsen niet tegen, maar toch kunnen ze deze interpreteren alsof ze dit vermogen altijd al hebben gehad.
Wetenschappers veronderstellen dat dit vermogen voortkomt uit de evolutie van mechanismen die nuttig zijn voor andere doeleinden, zoals beweging in de ruimte, oriëntatie of misschien primitieve vormen van communicatie.
Een andere mogelijkheid is dat dit vermogen eenvoudigweg een gevolg is van de basiseigenschappen van neuronen, een soort intrinsieke functie van het zenuwstelsel. Voorlopig blijft het een fascinerende puzzel die nieuwe vragen oproept over de cognitieve wereld van insecten.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
