Het was geen gladiator. Hij hield geen zwaard vast, hij droeg geen helm. Het was een beer. Een bruine beer, gevangen in het bos van de Balkan en gedwongen te vechten voor het plezier van het Romeinse publiek. Nu geeft een schedel die in Servië is ontdekt, geeft ons zijn stille stem terug en laat ons zien wat hij echt bedoelde om deel uit te maken van de show in het Romeinse rijk.
De vondst, gevonden in 2016 in de buurt van het Viminacium -amfitheater, een oude Romeinse stad langs de Donau, dateert uit ongeveer 1.700 jaar geleden. Het was van een mannelijke beer van ongeveer zes jaar. En wat hij vertelt is huiveringwekkend: gebroken botten, geconsumeerde tanden, botinfecties. Alle tekenen die compatibel zijn met een lange gevangenisstraf en gewelddadige gevechten.
Nemanja Marković, archeoloog van het Institute of Archaeology of Belgrado, legde hij uit:
We kunnen niet met zekerheid zeggen dat de beer stierf tijdens een gevecht in de arena, maar de wonden en de daaropvolgende infectie hebben zeker een beslissende rol gespeeld.
Viminacium -amfitheater, nu archeologische locatie in Servië, zou plaats kunnen bieden aan maximaal 7.000 toeschouwers. De dagen werden gekenmerkt door drie precieze momenten: ’s ochtends opende het met jagen op de dieren,’ s middags ging het over naar openbare executies en ’s middags was het gereserveerd voor duels tussen gladiatoren. Beren maakten ook deel uit van de show.
Vaak werden ze tegen de Ventatores of Bestiarii geplaatst, Gladiators gespecialiseerd in het bestrijden van felle dieren. Ze waren niet bijzonder getraind en, in tegenstelling tot de beroemdste gladiatoren, werden ze als opoffering beschouwd. De spellen waren niet alleen gericht op entertainment, maar ook op het tonen van de controle van de mens (en van Rome) over de natuur.
Tot vandaag hadden oude mozaïeken en teksten laten doorschemeren dat de beren protagonisten van de arena’s waren, maar er waren nooit materieel bewijs. Deze schedel verandert echter alles: het is de eerste directe fysieke getuigenis van een gladiatorbeer.
Hoofdletsels, loyale tanden: de gevangenisstraf van het lichaam
Uit de radiokoolstofanalyses en radiologische examens bleek dat de beer een zeer gewelddadige klap in het hoofd had ondergaan, waarschijnlijk uit een speer. De wond vertoonde tekenen van genezing, maar een botinfectie had zich verspreid en bijdroeg aan zijn dood.
Een ander indrukwekkend detail betreft de tanden: de tanden werden abnormaal geconsumeerd en vertonen duidelijke tekenen van ontsteking voor het tandvlees. Tekens die aangeven dat een gedrag nog steeds wordt waargenomen bij dieren in gevangenschap: obsessief bijten van de staven van de kooi, voor stress, zoals Marković zei.
Deze beer was een paar dagen niet opgesloten. We hebben het over een lange gevangenisstraf, die waarschijnlijk jaren duurde.
De beer was lokaal
Er is nog een detail dat deze ontdekking nog belangrijker maakt. DNA -analyse onthulde dat de beer niet was geïmporteerd uit verre regio’s van het Romeinse rijk, zoals Lucania, Caledonië of Noord -Afrika. Het was een Balkanbeer, gevangen in het bos in de buurt van Viminacium.
Dit betekent dat in sommige gevallen lokale autoriteiten liever de fauna van de plaats exploiteren, zonder toevlucht te nemen tot duur transport van exotische dieren. De constante behoefte aan nieuwe dieren om aan de arena te worden aangeboden, had een echte bloedtoevoerketen gecreëerd, die begon vanuit het bos en eindigde onder de ogen van het publiek, tussen de kreten en het applaus.
En het was niet alleen beren. De schedel van een luipaard werd ook gevonden op dezelfde archeologische locatie, waaruit blijkt dat exotische dieren ook werden gebruikt in Viminacium, van verre gebracht en gedood tijdens de spellen.
Het gebruik van dieren in de arena’s was niet toevallig of sporadisch. Het was een centraal element van het Romeinse entertainmentsysteem. Zoals andere soortgelijke vondsten laten zien: in Engeland bijvoorbeeld werd het skelet van een man die 1.800 jaar geleden leefde, gevonden, met tekenen van leeuwenbeten op het bekken. Archeologen geloven dat het een gladiator was, waarschijnlijk stierf in een botsing met een kat in York.
Dit alles herinnert ons eraan dat de Romeinse show niemand heeft bespaard: noch mannen noch dieren. En die brutaliteit was onderdeel van een georganiseerd, geautoriseerd en toegejuicht systeem.
De studie werd gepubliceerd in het Wetenschappelijke Journal Antiquity en opent nieuwe vragen niet alleen over de geschiedenis van de Romeinse arena’s, maar ook over hoe de mens, als vandaag, behandelde (en blijft omgaan met) dieren.
Wil je ons nieuws niet verliezen?
U kunt ook geïnteresseerd zijn in:
