Een lekkere gigantische minestrone voor het avondeten, bestaande uit tachtig gram pasta verdronken in een halve kilo groenten en peulvruchten, is een van de geheimen die Valter Longo op het bord legt als hem wordt gevraagd hoe je langer kunt leven. Geen kleine porties, laat staan obsessief calorieën tellen, integendeel: in een lang interview met Corriere della Sera gooit de onderzoeker het cliché omver en beweert dat het om af te vallen vaak beter is om meer te eten.
Wie is Valter Longo
Longo, geboren in 1967 in Genua, is een van de meest geciteerde Italiaanse wetenschappers ter wereld op het gebied van veroudering. Hij geeft leiding aan het Longevity Institute van de Universiteit van Zuid-Californië en legde in 2017 de basis voor zijn stichting en talrijke klinische onderzoeken in Milaan. Hij was verantwoordelijk voor de formalisering van het vasten-nabootsende dieet (we spraken er destijds ook over), een protocol dat elke drie of vier maanden moet worden herhaald en dat de biologische processen van vasten activeert met behoud van de inname van calorieën, vitaminen, mineralen en essentiële voedingsstoffen. Hij verliet Italië op 16-jarige leeftijd om zijn passie voor muziek in de Verenigde Staten na te streven, een droom die hij nooit helemaal opzij heeft gezet. Het onderwerp staat ook centraal in zijn nieuwste boek, De last van een lang leven (Piemme), gewijd aan de relatie tussen obesitas en diabetes.
Eet meer, niet minder
De paradox heeft een precieze logica. Longo vertelt Corriere wat hij op tafel brengt: als ontbijt volkoren friselle uit Altamura met Apulische amandelcrème en cacao, een appel of meloen, gemengde groene en zwarte thee. Lunch alleen in het weekend, meestal groenten en vis. ‘S Avonds minestrone met pasta, overvloedige groenten en peulvruchten. Hoog volume, lage calorische dichtheid: het vult de maag zonder de energiebalans te verzwaren. Zijn formule vat het als volgt samen: eet niet minder, maar meer, met de nadruk op de minestrone ‘die alle regio’s hebben’ en veel gezond eten in plaats van het aperitief, gevolgd door het bord pasta met het mandje brood ernaast. Wat pizza betreft, hij geeft niet op, hij eet het vaak, maar zonder kaas. Dan is er nog de regel van tijd: alle maaltijden moeten binnen een tijdsbestek van twaalf uur worden genuttigd, wat neerkomt op twaalf uur ’s nachts vasten. Gewoon vroeg eten en de volgende ochtend ontbijten, niets ingewikkelds.
Het aperitief, een gewoonte om opnieuw te bekijken
Volgens de Milanese ritus bij uitstek gebruikt Longo geen halve maatregelen: het aperitief van 19.00 uur is een vreselijke gewoonte. De reden is tweeledig. Enerzijds vervangt het een uitgebalanceerd diner met veel vetten en zetmeel, juist op de uren waarin het lichaam deze het minst nodig heeft, anderzijds, zo stelt de onderzoeker, achter de trend schuilt een commercieel belang, een mechanisme dat hij vergelijkt met dat van sigaretten: wie zou een Spritz met chips weigeren, vooral omdat iedereen die slikt? Als Milaan een gezonde stad wil zijn, zegt hij, moeten de prioriteiten worden omgedraaid. Het is geen moreel verbod, het is een kwestie van budgetten, want wat aan het aperitief wordt toegevoegd, is moeilijk elders mee te nemen. En het probleem is niet alleen Milanees; Longo herinnert zich zelfs dat Italië op de tweede plaats staat in Europa als het gaat om zwaarlijvigheid bij kinderen, na Cyprus, een feit dat in tegenspraak is met het beeld dat Italië, het land aan de Middellandse Zee, per definitie als een virtuoos van de tafel zou beschouwen.
Semaglutide? “Een absurditeit” voor wie een paar kilo te verliezen heeft
Longo blijft voorzichtig met medicijnen die agonisten zijn van de GLP-1-receptor, met semaglutide van het beroemde Ozempic in de hoofdrol. Voor wie gewoon een paar kilo wil afvallen is het gebruik van het medicijn volgens hem ‘absurditeit’. De situatie is anders voor obesitas geassocieerd met diabetes: daar kan het medicijn in overweging worden genomen, maar pas na twee jaar mediterraan dieet gevolgd door een voedingsdeskundige en zonder resultaat. Maar zelfs dan klopt de wiskunde niet altijd. Volgens de gegevens die hij aanhaalt, stopt 92% van de patiënten binnen twee jaar met de behandeling en herstelt de vetmassa, en niet de spiermassa, in de daaropvolgende zes tot twaalf maanden. Voor degenen die doorgaan, kan semaglutide de cardiovasculaire mortaliteit met 10% verminderen. Het mediterrane dieet, beweert Longo, bereikt 20%.
Wat het onderzoek zegt
Het idee dat het mediterrane model het hart beschermt, is niet alleen gebaseerd op Longo’s klinische ervaring. De PREDIMED-studie (een acroniem voor Prevención con Dieta Mediterránea), gepubliceerd in de New England Journal of Medicine, volgde 7.447 mensen met een hoog cardiovasculair risico in Spanje, waarbij ze willekeurig werden toegewezen aan een mediterraan dieet aangevuld met extra vierge olijfolie, een dieet met gedroogd fruit of een vetarm controledieet. Na bijna vijf jaar vertoonden de twee mediterrane groepen een vermindering van 30% in ernstige cardiovasculaire voorvallen, waaronder hartaanvallen, beroertes en overlijden door cardiale oorzaken, vergeleken met de controlegroep. Een feit dat dit dieet tot een van de best gedocumenteerde preventiestrategieën maakt, en dat inhoud geeft aan de woorden van Dr. Longo.
