Eandis is actief in een maatschappelijk zeer gevoelige sector. De verwachtingen van de samenleving, de regulatoren en de politieke overheden met betrekking tot de dienstverlening en kostenbeheersing zijn zeer groot. Het is dan ook logisch dat de overheid, vanuit haar opdracht, een regelgevend kader wil creëren om dit maatschappelijke terrein te beheren. Eandis maakt nu de balans op van haar werking en de problemen die het ondervindt.

I. Gescheiden bevoegdheden

De gescheiden bevoegdheden hebben in de vrije energiemarkt geregeld voor controverse gezorgd. Initiatieven die op een verschillend niveau - zij het federaal, gewestelijk of op een ander niveau - worden genomen, liggen vaak aan de basis van bijkomende kostenfactoren. De transparantie van de markt wordt er niet door bevorderd en een langetermijnvisie wordt bemoeilijkt.

Hierna enkele voorbeelden van de problematiek van de verschillende bevoegdheidsniveaus.

• Diverse fondsen en maatregelen, zowel federaal als gewestelijk, die maatschappelijke incentives willen bieden op sociaal vlak of om de milieuproblematiek te ondersteunen zijn niet transparant voor de eindgebruiker en vaak ook niet voor de organisaties die de beslissingen ten uitvoer moeten brengen. Zo zullen de federale bevoegdheden die terzake bij de OCMW's zijn gelegd, en de Vlaamse openbaredienstverplichtingen ten aanzien van de distributienetbeheerders, vaak een dubbele administratie en een tweesporenaanpak creëren.

• De problematiek van de decentrale productie (WKK) en de grote investeringen in netten en infrastructuur. In theorie hebben zij een impact op de infrastructuur van zowel de federale transportnetbeheerder Elia als van de Vlaamse distributienetbeheerders. In de praktijk dragen de Vlaamse distributienetbeheerders de financiële lasten. Bovendien overschrijdt een concentratie van WKK's het capaciteitsniveau van het distributienet. Zonder een uitbouw van bijkomende lokale infrastructuur van Elia, is het vandaag in bepaalde gevallen technisch onmogelijk om de aansluiting te realiseren.

II. Investeringen

Op technisch vlak worden aanzienlijke investeringen in het vooruitzicht gesteld, die de komende jaren zouden kunnen oplopen tot 2,7 miljard euro. Deze investeringen vloeien niet voort uit eigen exploitatiebehoeften, maar zijn het gevolg van wettelijke verplichtingen of te verwachten ontwikkelingen die Eandis niet in de hand heeft:

• Eandis is gestart met de uitbreiding van de gasnetten, om tegen 2020 quasi 99% van de Vlamingen aansluitbaar te maken. Globaal worden de investeringen geraamd op 700 miljoen euro. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk netgebruikers aansluiten op de nieuwe gasnetten, zodat de kosten over een grotere groep worden gesolidariseerd en de nettarieven beter beheersbaar blijven.
• Indien het contract voor Slochterengas niet wordt verlengd, moet in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant het aardgasnet van laag- naar hoogcalorisch gas worden omgeschakeld. Die ombouw wordt geraamd op 700 miljoen euro.
• Momenteel loopt een onderzoek om desgevallend op termijn nieuwe telegelezen meters te voorzien voor alle netgebruikers. De invoering van dergelijke meters zou een investeringsbudget vergen dat tot 1,3 miljard euro kan oplopen.

Dit zijn mega-projecten. Ze nemen niet alleen meerdere jaren in beslag, maar zullen bovendien aanzienlijke investeringsbudgetten vergen, momenteel geschat op ongeveer 2,7 miljard euro. De Raad van Bestuur van Eandis onderzoekt dan ook, in alle neutraliteit, alle mogelijke financiële scenario's die deze projecten kunnen financieren tegen de meest marktconforme voorwaarden. Tegelijk wordt ook gedacht aan financiële scenario's die de gemeenten kunnen ontlasten.

Indien al deze projecten doorgaan, zou dat een gevoelige impact kunnen hebben op de distributienettarieven, een dossier dat momenteel volop in de actualiteit staat. Of deze kostenverhogingen dan globaal door terugverdieneffecten zullen worden geneutraliseerd, zal in de opportuniteitsoverweging door de bevoegde overheden mee moeten worden opgenomen.

III. Distributienettarieven

De distributienetbeheerders en Eandis doen geen uitspraak over de diverse verplichtingen op zich en de daaraan verbonden kosten, die maatschappelijk zijn ingegeven. Maar, alle bovengenoemde kosten moeten tarifair worden afgedekt.

De distributienettarieven voor elektriciteit en aardgas zijn een weerspiegeling van alle kosten die noodzakelijk zijn om de opdrachten van de distributienetbeheerders uit te voeren. Het beleid en de opdrachten van de Vlaamse distributienetbeheerders steunen hoofdzakelijk op Vlaamse beleidsbeslissingen en regelgeving. De distributienettarieven die de uitvoering van deze Vlaamse beleidsbeslissingen en regelgeving moeten dekken, worden vastgesteld op federaal niveau. In het verlengde van de recente commotie rond de evolutie van de distributienettarieven, benadrukt Eandis enkele frappante vaststellingen en rechtzettingen.

a. De tarieven van de Vlaamse gemengde distributienetbeheerders behoren tot de laagste van België.

b. Een benchmark wijst uit dat de Vlaamse distributienetbeheerders met Eandis het hoogst scoren op vlak van effectiviteit en performantie en dat ze de meeste besparingen hebben gerealiseerd. Het is dan ook een permanente en primordiale zorg van Eandis om de netten kostenefficiënt en bedrijfszeker uit te baten. Hoewel men soms anders laat uitschijnen behoren we op Europees niveau, na Nederland, tot de beste op vlak van betrouwbaarheid van de netten en op vlak van leveringszekerheid.

c. De voorbije jaren zijn de beheersbare kosten, de enige factor waarop Eandis en de distributienetbeheerders zelf operationeel kunnen ingrijpen, substantieel gedaald: met 20,5 % voor elektriciteit en met 14,1 % voor aardgas. Deze beheersbare kosten van de distributienetbeheerders vertegenwoordigen globaal

slechts 6 % in de eindprijs voor elektriciteit en aardgas die door de leverancier aan de gebruiker wordt aangerekend;

d. De Elia-heffing is afgeschaft sinds 1 januari 2008. De toeslag die de verbruikers nu nog betalen is geen Elia-heffing meer op zich, maar een recuperatie van de prefinanciering door de distributienetbeheerders die hen door de CREG werd opgelegd.

NIEUW GEBOUW

Rationeel energiegebruik bevorderen, is één van de hoofdopdrachten van Eandis. Het spreekt voor zich dat er meer bij de bouw van een nieuw eigen gebouw speciale aandacht werd besteed aan de energievoorziening van deze nieuwe realisatie.

De Vlaamse regering maakt volop werk om de Europese normen op het vlak van energiebesparing zo efficiënt mogelijk door te voeren in ons dagelijks doen en laten. De opdracht van de distributienetbeheerders en Eandis in deze ecologische doelstellingen is onmiskenbaar. Eandis heeft dan ook haar voorbeeldfunctie zoveel mogelijk vertaald in de energiehuishouding van dit nieuwe hoofdkantoor. Het gaat over ingrijpende verwezenlijkingen, met evenwel gunstige terugverdieneffecten.

1. Verwarming en koeling komen grotendeels uit de grond door middel van een BEO-systeem, wat staat voor Bodem-Energie-Opslag. Dit systeem haalt energie uit het grondwater waarvan de temperatuur jaar in jaar uit 11 tot 12 °C bedraagt. In de grond zitten ongeveer 45 km aan warmtewisselaars die gekoppeld zijn aan een warmtepomp. De toepassing van de warmtepomp en het BEO-systeem staat in voor 75 procent van de warmtevraag. De rest wordt geleverd door hoogrendements-aardgasketels. Het BEO-systeem staat ook in voor 83 procent van de koeling. Bovendien wordt met dit systeem jaarlijks 128 ton CO2-uitstoot vermeden. Deze realisatie is de eerste in België op deze schaal. De installatie zelf is duur, maar door de vermindering van de energiekosten wordt de investering terugverdiend op een termijn van acht tot negen jaar.

Tijdens het 1ste kwartaal 2008 werd reeds een energiebesparing gerealiseerd van praktisch 50%. Er werd 131 m³ gas gebruikt en 148 720 kWh elektriciteit. Omgerekend komt dit neer op 49 kWh per vierkante meter kantooroppervlakte, terwijl voor kantoorgebouwen doorgaans 95 kWh per vierkante meter als referentie wordt gehanteerd.

2. Er werden zoveel mogelijk REG-toepassingen gehanteerd:

• Verwarmen, koelen en luchtverversing gebeuren via computergestuurde, frequentiegeregelde ventilatoren met warmterecuperatie. Die ventilatoren zijn afgestemd op binnen- en buitentemperatuur en het CO2-gehalte van de lucht.

• De lichtsturing gebeurt op basis van licht- en bewegingssensoren, wat een energiebesparing oplevert van ongeveer 30% op het verlichtingsbudget.

• In de kantoren worden hoofdzakelijk T5-lampen gebruikt, de zuinigste tl-verlichting op de markt. Door middel van aanwezigheidsdetectie in traphallen, sanitaire ruimtes en burelen, wordt nutteloze verlichting vermeden. Het licht dooft automatisch na een kwartier in lokalen waar niemand aanwezig is. Verwarming en koeling zijn mee aan deze sensoren geschakeld.

• Het gebouw voldoet ruimschoots aan alle isolatienormen. In de dakisolatie steekt 14 cm dik isolatiemateriaal en onder de vloerplaat 5 cm. De enorme glaspartij bestaat uit hoogrendementsglas met een K-waarde van 1,1 W/m². De zonnewerende coating op de glazen gevels reduceert in de zomer de behoefte aan koeling.

• De wastafels zijn voorzien van drukknoppen en alle douches hebben thermostatische mengkranen en spaardouchekoppen. De toiletspoeling wordt gevoed met gerecupereerd regenwater, via een gescheiden circuit.

www.eandis.be