Vervuilende elektriciteitsproducenten in vijf Europese landen kunnen in de tweede fase van het Europese emissiehandelssysteem onverhoopte winsten opstrijken. Die winsten kunnen oplopen tot twee maal het BNP van een land als Slovenië, zo blijkt uit een nieuw rapport dat de internationale natuurbehoudsorganisatie WWF heeft laten opstellen.

De verbranding van steenkool om elektriciteit te produceren is in Europa goed voor ongeveer 1 miljard ton CO2 per jaar. Dat is ongeveer 20 procent of één vijfde van de totale uitstoot aan broeikasgassen in de EU. Wellicht zal dat aantal nog stijgen. Volgens het nieuwe rapport dat op vraag van WWF opgemaakt werd, blijft het Europese emissiehandelssysteem (ETS) deze zeer vervuilende vorm van energievoorziening toelaten om miljarden euro's te verdienen in een systeem dat eigenlijk een vermindering van de uitstoot beoogt.

"Er bestaan momenteel plannen om in Europa in de komende vijf jaar 40 grote steenkoolcentrales te bouwen. Ook in de Antwerpse en Gentse havens worden plannen gemaakt voor de bouw van nieuwe steenkoolcentrales. Zo'n installaties zullen wellicht 50 jaar of langer blijven draaien. Daarmee zetten Europa en België zich voor tientallen jaren vast in een situatie waarbij de CO2-uitstoot zal blijven stijgen," waarschuwt Sam Van den plas, klimaatspecialist bij WWF-België. "Meer dan ooit is het cruciaal dat de stroomproducenten gedwongen worden om de echte kostprijs van steenkool onder ogen te zien, zodat het milieu niet het kind van de rekening wordt."

WWF heeft aan Point Carbon, een van de belangrijkste bronnen van informatie en analyse van koolstofmarkten, gevraagd om een studie uit te voeren naar de mogelijke onverwachte winsten die de energiesector zou kunnen opstrijken in landen als Groot-Brittannië, Duitsland, Spanje, Italië en Polen. In de tweede fase van het emissiehandelssysteem, die loopt tot 2012, kan de energiesector in deze landen tot 71 miljard euro aan winsten binnenhalen.

Het emissiehandelssysteem is het vlaggenschip van de Europese politiek om de klimaatverandering aan te pakken. Het werd opgericht om een limiet te stellen aan de uitstoot die door grote industriële vervuilers wordt veroorzaakt. Als de uitstoot van een bedrijf dat aan het systeem onderworpen is, een bepaalde afgesproken grens overschrijdt, dan zal dat bedrijf zware boetes dienen te betalen, tenzij het uitstootrechten aankoopt om op die manier het teveel aan uitstoot te compenseren. Op die manier hebben de uitstootkredieten zowel een waarde in hoeveelheid CO2 - elke ton CO2 komt overeen met één uitstootkrediet - en een monetaire waarde. Maar op dit moment geven de Europese regeringen deze uitstootrechten grotendeels gratis aan de bedrijven.

"Gratis uitstootkredieten geven aan de stroomproducenten is alsof je hen een financieel extraatje geeft, want omdat er geen internationale competitie is, rekenen ze de prijs van deze kredieten gewoon door aan hun klanten," aldus Van den plas. "Goedkope winsten binnenhalen en ondertussen niets doen, is gewoon schandalig."

De EU onderhandelt momenteel hoe het systeem na 2012 zal draaien. De Unie heeft voorgesteld dat de energiesector alle uitstootkredieten zal moeten aankopen die nodig zijn om de uitstoot te dekken. Voor WWF is het van cruciaal belang dat deze sector, die een van de belangrijkste oorzaken is van de klimaatverandering, verantwoording moet afleggen voor de uitstoot die hij veroorzaakt, en dat dit ook politiek waargemaakt wordt. Gratis uitstootkredieten schenken aan de stroomproducenten mag niet langer kunnen na 2012.

"De winsten van de verkoop en de veiling van uitstootkredieten moet volledig geherinvesteerd worden in projecten om de klimaatverandering te stoppen, zowel in Europa als in de ontwikkelingslanden," besluit Van den plas.

Het volledige rapport: http://www.wwf.org.uk/filelibrary/pdf/ets_windfall_report_0408.pdf

De samenvatting door WWF: http://www.wwf.org.uk/filelibrary/pdf/eu_ets_summary_0408.pdf