In 2007 is een recorduitstoot van 10 miljard ton kooldioxide gemeten, zo blijkt uit het nieuwste rapport van het Global Carbon Project (GCP). Economische groei, inefficiënt gebruik van energiebronnen en de degradatie van opbergsystemen voor CO2, zoals bossen en oceanen, dragen bij aan die dramatische groei. Het GCP noemt het opvallend dat de toename plaatsvindt in een periode dat de wereld de noodzaak van klimaatbeleid heeft erkend.

Toch komt de stijging niet helemaal onverwacht. "We hebben de afgelopen vijf jaar wereldwijd meer economische groei gekend dan ooit tevoren", zegt prof. Pier Vellinga, hoogleraar Klimaatverandering aan de Wageningen Universiteit. "Dat heeft als keerzijde dat er meer energie wordt gebruikt en er meer CO2 de lucht ingaat."

Veilig niveau
Het Global Carbon Project is een wereldwijde wetenschappelijke onderzoeksgroep die vanuit verschillende disciplines probeert een compleet beeld te geven van de uitstoot en opname van broeikasgassen. Het onderzoek wordt ondersteund door alle Nationale Academies voor de Wetenschap.

De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer ligt nu op 383 deeltjes per miljoen (ppm); 37 procent boven het niveau van het begin van de industriële revolutie. Over het algemeen beschouwen wetenschappers een C02-niveau van 450 ppm en een maximale gemiddelde temperatuurstijging van 2 graden Celsius nog als veilig.

Zorgen
De onderzoekers maken zich zorgen over de nieuwe cijfers. De ongeremde uitstoot kan ertoe leiden dat de opwarming van de aarde sneller verloopt dan werd aangenomen. Bovendien kan de maximale temperatuurstijging flink hoger uitvallen dan de zes graden die het Klimaatpanel van de Verenigde Naties, IPCC hanteert.

Maar volgens Bart Strengers van het Planbureau voor de Leefomgeving, een milieu-adviesbureau, komt het zover niet. De waargenomen forse stijging ligt binnen de marges die de VN heeft vastgesteld en de toename zal zeker niet aanhouden. "China is wel grotendeels verantwoordelijk voor de stijging, maar al in de jaren negentig vlakt die af. Ik verwacht niet dat deze trend doorzet en dat we aan de bovenkant van de IPCC-scenario's blijven zitten."

Doelstellingen
In het Kyoto Protocol hebben de geïndustrialiseerde landen afgesproken de uitstoot van CO2 in het jaar 2020 terug te brengen naar vijf procent onder het niveau van 1990. Een aantal landen maakt inmiddels werk van uitstootbeperkende maatregelen. Maar die investeringen zijn pas over 10 tot 15 jaar merkbaar, waarschuwt Vellinga.

De opkomende industrieën China en India - die nog geen klimaatdoelstellingen hebben vastgelegd - zijn inmiddels verantwoordelijk voor ruim de helft van de wereldwijde uitstoot van kooldioxide. China heeft de Verenigde Staten ingehaald als grootste vervuiler. Toch heeft Vellinga goede hoop dat China die positie over enkele jaren weer kwijtraakt. Het land investeert in hoog tempo in energiebesparing en alternatieven voor fossiele brandstoffen. "China gebruikt modernere technieken dan gemiddeld in Europa," zegt Vellinga.

De stijging van de CO2-hoeveelheden in de atmosfeer wordt verergerd doordat natuurlijke opbergsystemen als bossen en oceanen steeds minder effectief lijken te zijn. In een rapport van het Amerikaanse Instituut voor Atmosferisch Onderzoek (NOAA) begin dit jaar, speculeren de onderzoekers over een mogelijke verzadiging van deze 'sinks'. Als blijkt dat de natuurlijke opname van CO2 inderdaad afneemt, moet het klimaatbeleid verder worden aangescherpt, waarschuwt het NOAA.

Harde afspraken
Het rapport van het Global Carbon Project verschijnt aan de vooravond van de grote VN-Klimaatconferentie in Polen, waar de deelnemers praten over verlenging en uitbreiding van het Kyoto Protocol. Na teleurstellende bijeenkomsten in Kenia en Bali zullen de milieuministers ditmaal wel met stevige beloften moeten komen, wil het sombere VN-scenario geen werkelijkheid worden. Volgens Bart Strengers van het Planbureau voor de Leefomgeving is het van groot belang dat China snel wordt betrokken bij de klimaatonderhandelingen. Maar dat is lastig. "China en India zullen terecht zeggen dat zij per hoofd van de bevolking nog altijd veel minder CO2 uitstoten dan Europa en de VS."