Bond Beter Leefmilieu presenteert een studie over duurzame havenontwikkeling. In Antwerpen ontvangt Eddy Bruyninckx, directeur van het Havenbedrijf Antwerpen de studie en de conclusies uit de handen van Jan Turf, beleidscoördinator van Bond Beter Leefmilieu. De milieuorganisaties hebben de studie besteld omdat zij bezorgd zijn om de milieudruk die de groeiende haventrafiek met zich meebrengt.

De studie,  uitgevoerd door Koppies & Stevens "Port Strategy Consultants" BV, geeft aan dat er mogelijkheden zijn om tot duurzame havenontwikkeling te komen, waarbij economische ontwikkeling en bescherming van het leefmilieu samen kunnen gaan. De studie biedt daarvoor een aantal pistes. De havens uit de Vlaams-Nederlandse regio moeten beter samenwerken in plaats van elkaar zwaar te beconcurreren. Bovendien moet resoluut gekozen worden voor het aantrekken van activiteiten met een hoge toegevoegde waarde, veel werkgelegenheid en een beperkte milieu-impact, veeleer dan te mikken op loutere groei van containertrafiek. Ontwikkeling van eco-industrie in havengebieden biedt hiervoor duidelijke potenties.

Deze studie werd door zeven milieuverenigingen besteld bij het studiebureau Koppies en Stevens BV, een Nederlands consultancy bureau gespecialiseerd in havenontwikkeling. Havens zijn een zeer belangrijke werkverschaffer en creëren een aanzienlijke meerwaarde voor onze economie. Tegelijk hebben havenontwikkelingen een grote impact op de omgeving: ze slokken ruimte op, zorgen voor milieubelasting, het goederenvervoer naar het achterland neemt sterk toe,... In het rapport wordt nagegaan hoe havens zich duurzaam kunnen ontwikkelen, waarbij naar een optimale balans wordt gezocht tussen het streven naar zo veel mogelijk werkgelegenheid en een zo hoog mogelijke toegevoegde waarde, efficiënt ruimtegebruik, het tegengaan van onnodig (weg)vervoer, zuiver water, propere lucht en schone bodem, hergebruik van grondstoffen en afval, kansen voor natuur en oog voor samenwerking.

Inzetten op samenwerking in de Vlaams-Nederlandse Delta

Het rapport formuleert een reeks strategische aanbevelingen om tot duurzame havenontwikkeling te kunnen komen. Op mondiaal en Europees moet vooreerst gestreefd worden naar het minder rondslepen van goederen, door goederen af te leveren in havens zo dicht mogelijk bij de uiteindelijke eindbestemming. Europa moet werk maken van een betere taakverdeling tussen Noordwest-Europese havens om overcapaciteit te voorkomen.

Via een netwerkconcept moet samenwerking tussen grote en kleinere havens in Nederland en Vlaanderen bevorderd worden om tot een betere complementariteit te komen. De Vlaams-Nederlandse zeehavens moeten zich op basis van eigen karakteristieken en sterkten van elkaar onderscheiden en dit maximaal uitbuiten door gezamenlijk als één gecoördineerde Haven van de Vlaams-Nederlandse Delta naar buiten te treden. Via een netwerk van inlandterminals kan het gebruik van spoor, binnenvaart en kustvaart bevorderd worden en wordt onnodig goederenvervoer over de weg tegengaan. Wanneer de havens onderling hechter gaan samenwerken, kunnen zij ook goederenstromen verdelen, en hun ervaringen op gebied van duurzaam transport, duurzame opslag en overslag met elkaar delen. Nu gebeurt dat niet omdat er nog teveel competitie tussen de havens plaatsvindt.

Duurzame kansen voor Antwerpen, Zeebrugge en Gent

Om tot een duurzame havenontwikkeling te komen moet opnieuw meer geïnvesteerd worden in lokale productie in havens. Er liggen honderden hectaren niet gebruikte bedrijfsgronden in onze Vlaamse havens. Die moeten ingezet worden om nieuwe hoogwaardige productiebedrijven aan te trekken. Zo zijn er enorme groeikansen voor de eco-industrie. Het gaat dan om investeringen in milieutechnologie, recyclage van afvalstoffen tot grondstoffen,... Dergelijke activiteiten zorgen voor een hoge toegevoegde waarde, veel werkgelegenheid en een minimale milieubelasting.

Verder moet in onze havens ingezet worden op een hogere ruimteproductiviteit, door innovatieve concepten toe te passen als drijvende kranen voor directe overslag op binnenschip, ondergrondse opslag,... Om het achterlandverkeer over de weg te beperken en de multimodaliteit te bevorderen, is een beprijzing van wegvervoer met een slimme kilometerheffing noodzakelijk.

Tot slot moet een duurzame haven rekening houden met de natuurwaarden in de omgeving. Zo zet de hoge natuurwaarde van de Westerschelde een rem op een verdere mainportontwikkeling van Antwerpen, met het aantrekken van nieuwe containertrafieken. Containerschepen worden steeds groter en dieper, terwijl met de nu afgesproken verdieping de grens voor natuur is bereikt. De scheepvaart dient daarom de diepte van de toegangsgeul te volgen in plaats van andersom. Wel zijn er nog goede mogelijkheden voor short sea shipping en die moeten verder worden uitgebouwd. 

Download de studie