Er is een onzichtbare draad die het Amazonewoud verbindt met de etalages van juwelierszaken, bankkluizen en financiële markten over de hele wereld. Het is een gouden draad. En volgens Greenpeace wordt het land maar al te vaak geteisterd door ontbossing, mensenrechtenschendingen en de vernietiging van inheemse gebieden.
In het nieuwe rapport Witwassen van goud in de Amazone: anatomie van fraudeGreenpeace Brazilië hekelt de manier waarop de illegale goudwinning in het grootste tropische bos ter wereld zich blijft ontwikkelen, begunstigd door tekortkomingen in de regelgeving en een controlesysteem dat niet in staat is de echte traceerbaarheid van het edelmetaal te garanderen.
Kortom, achter juwelen, blokken en investeringen zou een ondoorzichtige toeleveringsketen kunnen schuilgaan die begint met de verwoesting van het Amazonegebied.
Het rapport
Tussen 2023 en 2025 werd ruim 5.000 hectare bos verwoest door mijnbouwactiviteiten in inheemse gebieden. In september 2025 had illegale mijnbouw al bijna 100.000 hectare aan beschermde gebieden getroffen.
En het is een fenomeen dat niet alleen betrekking heeft op het verlies van bomen of natuurlijke habitats: wanneer mijnbouwactiviteiten inheemse gebieden binnendringen, brengt dit wegen, illegale kampen, vervuiling, sociale conflicten en een groeiend klimaat van geweld met zich mee dat vooral de meest kwetsbare gemeenschappen treft.
@Greenpeace Brazilië
Volgens Greenpeace komt het probleem ook voort uit de zogenaamde Lavra Garimpeira-vergunningend.w.z. vergunningen die zijn gecreëerd om de ambachtelijke mijnbouw te reguleren. In veel gevallen zouden deze vergunningen echter worden gebruikt als dekmantel om goud uit gebieden waar mijnbouw verboden is op de markt te brengen.
Het resultaat is dat illegaal gewonnen metaal kan worden ‘schoongemaakt’ en via raffinaderijen, tussenpersonen en internationale handelscentra in de mondiale handelsketens kan worden ingevoerd. Zodra het in het systeem terechtkomt, wordt het reconstrueren van de oorsprong ervan uiterst moeilijk. En zo kan goud ook Europese landen als Italië, Zwitserland, Frankrijk en Duitsland bereiken, maar ook Canada en de Verenigde Arabische Emiraten.
De “spookmijnen”
Het onderzoek van Greenpeace brengt ook het bestaan aan het licht van honderden zogenaamde ‘spookmijnen’, echte mijnconcessies die formeel actief zijn, maar die volgens satellietgegevens en veldcontroles geen activiteiten laten zien die verenigbaar zijn met wat is verklaard. In de praktijk zouden ze alleen op papier bestaan en als juridische dekmantel dienen voor elders gewonnen goud.
Volgens het rapport zou 94% van de tussen 2018 en 2026 geanalyseerde mijnbouwprocessen in deze categorie vallen of onverenigbaar zijn met het regime voor ambachtelijke mijnbouw.
@Greenpeace Brazilië
Inheemse bevolkingsgroepen
De gevolgen zijn uiteraard niet alleen van ecologische aard. Van 1985 tot 2022 is de illegale goudwinning in Brazilië met 1.100% toegenomen en is 91% van de activiteiten geconcentreerd in het Amazonegebied. Inheemse bevolkingsgroepen betalen vaak de hoogste prijs, omdat hun territoria, waterbronnen, voedselveiligheid en gezondheid in gevaar komen.
@Greenpeace Brazilië
Bijzonder ernstig is het probleem van de verontreiniging door kwik, een stof die wordt gebruikt om goud uit sedimenten te scheiden. Uit een onderzoek van de Fundação Oswaldo Cruz, uitgevoerd in de landen van de Munduruku-bevolking, bleek dat bij 98,5% van de geteste zwangere vrouwen het kwikniveau boven de drempelwaarden lag die als veilig werden beschouwd. Een feit dat niet alleen zorgwekkend is voor de gezondheid van moeders, maar ook voor die van kinderen en toekomstige generaties.
Volgens Greenpeace betekent het recente besluit van het Braziliaanse Hooggerechtshof om het vermoeden van goede trouw bij de aankoop van goud ongrondwettelijk te verklaren, een belangrijke stap voorwaarts. Maar zonder een effectief traceerbaarheidssysteem en onafhankelijke controles langs de hele toeleveringsketen bestaat het risico dat illegaal goud de internationale markten zal blijven bereiken.
Voor de milieuorganisatie is het niet voldoende om in Brazilië in te grijpen. Importerende landen en de Europese Unie moeten ook de regels over de oorsprong van het edelmetaal aanscherpen, waardoor wordt voorkomen dat producten die verband houden met de vernietiging van het Amazonegebied op de markt worden gebracht als duurzaam of zonder gevolgen voor het milieu.
HIER vindt u het volledige rapport.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
