Een studie van het Steunpunt Buitenlands Beleid, Ferdi De Ville.

De studie komt tot volgende conclusies:

Handel in hernieuwbare energiegoederen- en diensten (HEGD) is vandaag een belangrijke kwestie zowel op de internationale handelspolitieke agenda als in het internationaal beleid ter bestrijding van de klimaatverandering. Er bestaat een relatieve consensus dat liberalisering van milieugoederen en -diensten en vooral van de subgroep van HEGD belangrijke synergetische voordelen kan opleveren voor economische groei, ontwikkeling en klimaatverandering;

In het internationale handelsregime is er echter onenigheid over een definitie van HEGD. Onder meer het onderscheid tussen enkelvoudig en duaal HE gebruiksgoederen zorgt voor problemen in het vinden van een consensusomschrijving. Dat bovendien zowel enkelvoudig als duaal gebruiksgoederen verspreid zijn over vele niet-exclusieve codes van het geharmoniseerd classificatiesysteem van de Wereld Douane Organisatie maakt ook de analyse van handel in HEGD problematisch. Data moeten dan ook steeds voorzichtig worden geïnterpreteerd, zo ook deze in dit rapport;

België heeft een handelsoverschot op het vlak van producten die een toepassing kennen in hernieuwbare energietechnologie wanneer HEG ruim worden gedefinieerd. Dit overschot is te danken aan de export van componenten (vb. germanium silicium voor fotovoltaïsche cellen en tandwielkasten voor windturbines), die in andere landen, voornamelijk binnen de Europese Unie (EU), verder worden verwerkt tot hernieuwbare energie eindproducten (vb. respectievelijk zonnepanelen en windturbines). Voor een beperkter omschreven lijst van HEG (enkelvoudige toepassingen en eindproducten) heeft België een significant kleiner wereldmarktaandeel en een handelstekort. We kunnen dan ook algemeen besluiten dat België bij handelsonderhandelingen belang heeft bij een zo ruim mogelijke definitie van HEG. De Belgische export van HEG is geconcentreerd binnen de EU en in het bijzonder de directe buurlanden. België is slechts weinig aanwezig in de Aziatische landen die nochtans belangrijke importeurs van HEG zijn;

Handel in HEGD vindt thans overwegend plaats tussen geïndustrialiseerde landen en enkele opkomende economieën. Wegens de urgentie van de klimaatverandering en de energieproblematiek wordt in de nabije en middellange toekomst een significante toename van de vraag naar HEGD verwacht.

• Een groot aantal landen, waaronder ook een significant aantal opkomende economieën en ontwikkelingslanden, hebben ambitieuze plannen opgesteld om het aandeel hernieuwbare energie in hun energieverbruik op te drijven;
• Huidige handelsstromen in HEG worden thans niet in de eerste plaats belemmerd door tarieven, die zeer laag zijn in geïndustrialiseerde landen en, met enkele uitzonderingen waarvan India de belangrijkste is, ook relatief laag in de opkomende economieën met HE capaciteit;
• Niet-tarifaire handelsbarrières spelen momenteel een grotere rol, voornamelijk in geïndustrialiseerde landen;
• In de meeste ontwikkelingslanden zijn het thans echter geen handelsbelemmeringen die de handel in HEGD remmen maar een gebrek aan vraag naar zulke goederen en diensten tout court. Marktcreatie is de eerste drempel die moet worden overwonnen om HE capaciteit en vraag naar HEGD te creëren. Om politiek-economische redenen is om tot een gelijk speelveld te komen daartoe steun vanwege geïndustrialiseerde landen noodzakelijk;

Gezien het belang van first-mover advantages bij de ontwikkeling van HE capaciteit (vanwege hoge opstartkosten) is een belangrijke taak weggelegd voor de Vlaamse overheid om het beleid tot stimulering van HE in landen die thans nog geen of weinig capaciteit hebben nauwgezet op te volgen, zodoende Vlaamse bedrijven te ondersteunen om onmiddellijk op toekomstige kansen te kunnen inspelen;

Omdat België heden voornamelijk comparatieve voordelen heeft voor componenten van HEG is het belangrijk dat België en Vlaanderen hun handelsbeleid afstemmen met de Europese landen waaraan Belgische bedrijven HE componenten toeleveren, aangezien de belangen in de toepasselijke sectoren gelijklopen. Samenwerking strekt ook tot aanbeveling wanneer, onder andere via het exportpromotiebeleid, wordt ingespeeld op de vraag naar HE in ontluikende markten, gezien de preferentie van overheden voor geïntegreerde HE oplossingen.

België en Vlaanderen zijn thans geen koplopers op het vlak van hernieuwbare energie technologie. Een doorgedreven, ambitieus innovatiebeleid voor HE is dan ook een voorwaarde voor internationaal succes voor Vlaamse bedrijven. Constante samenwerking en terugkoppeling tussen het Vlaamse innovatiebeleid en het Vlaamse handelsbeleid om kansen in het buitenland te koppelen aan Vlaams potentieel en vice versa is dan ook essentieel.

Download files

- 2011_belangen uitdagingen voor Vlaanderen HEdiensten & goederen.pdf